Anonim hesabların arxasında gizlənib insanları hədəfə alanlar üçün yeni dövr başlaya bilər. Avstraliyanın Victoria ştatı sosial media və AI platformalarını istifadəçi kimliyini açıqlamağa məcbur edən sərt qaydalar hazırlayır.

Baş nazir Jacinta Allan bazar günü açıqlayıb ki, yeni qanun layihəsi Victorian Civil and Administrative Tribunal-a onlayn nifrət və təhqir hallarında anonim hesab sahiblərinin kimliyini tələb etmək səlahiyyəti verə bilər.

Anonimlik bitir? Platformalara “kimliyi aç” tələbi gələ bilər

Təklif olunan mexanizm “demasking” adlanır və sosial media platformalarının anonim istifadəçiləri ifşa etməsini nəzərdə tutur. Bu, Avstraliyanın ayrı-ayrı ştatları səviyyəsində ilk belə addım ola bilər.

Qaydalar yalnız klassik sosial şəbəkələrə yox, AI platformalarına da şamil oluna bilər. Yəni problem təkcə Facebook, X və ya TikTok deyil, süni intellekt əsaslı xidmətlər də nəzarət dairəsinə düşə bilər.

Victoria-nın təklifi qəbul olunarsa, bu, Avstraliya ştatları arasında anonim hesabların məhkəmə qərarı ilə “maskasının düşürülməsi” üçün ilk hüquqi mexanizm olacaq.

Uşaqlara zərər dəyibsə, ailələr üçün məhkəmə yolu asanlaşır

Yeni paket yalnız hesabların kimliyinin açılması ilə məhdudlaşmır. Victoria hökuməti ailələrin platformaları uşaqlara psixoloji zərər vurmaqda ittiham edərək məhkəməyə verməsini də asanlaşdırmaq istəyir.

Hazırda ailələr uşağın ən azı 10% daimi zədə və ya psixi pozuntu yaşadığını tibbi hesabatlarla sübut etməlidir. Bu hədd praktikada çox ailə üçün kompensasiya tələbini demək olar ki, mümkünsüz edib.

Təklif qəbul olunarsa, azyaşlılar adından qaldırılan iddialarda bu baryer aradan qalxacaq. Bu da sosial media platformaları üçün Avstraliya məhkəmələrində yeni risk deməkdir.

Qanun seçkiyə qədər çatacaqmı?

Victoria-da noyabr seçkisinə qədər parlamentin cəmi dörd iş həftəsi qalır. Müxalifət qanunların bu müddətdə qəbul olunmasına şübhə ilə yanaşır.

Shadow Attorney General James Newbury təşəbbüsü prinsipcə dəstəklədiklərini deyib, amma əlavə edib ki, Elon Musk bu açıqlamadan sonra “qorxuya düşməyəcək”. Bu fikir platformaların tək bir ştatın təzyiqinə nə qədər ciddi reaksiya verəcəyi sualını gündəmə gətirir.

Əsas problem: kim 16 yaşdan kiçikdir, bunu necə biləcəyik?

Avstraliya artıq 16 yaşdan kiçiklər üçün sosial media qadağası ilə dünyada ən sərt modellərdən birini tətbiq etməyə çalışır. Amma testlər yaş yoxlama sistemlərinin asanlıqla yan keçilə bildiyini göstərib.

Bu isə yeni “demasking” səlahiyyətləri üçün böyük sual yaradır: platformalar istifadəçinin yaşını və kimliyini dəqiq yoxlaya bilmirsə, bu qaydalar necə işləyəcək?

University of Western Australia-dan sosial media tənzimləməsi üzrə mütəxəssis Marilyn Bromberg islahatları “cəsarətli başlanğıc” adlandırıb. Onun fikrincə, qaydalar yalnız nifrət nitqi ilə məhdudlaşmamalı, böhtan və kiberzorakılığı da əhatə etməlidir.

Federal səviyyədə sosial media qadağasının icra mexanizmi hələ tam hazır deyil. Victoria-nın addımı isə tamamlanmamış milli tənzimləmə sisteminə ştat səviyyəsində əlavə təzyiq aləti gətirir.

Nəticə: Victoria-nın planı qəbul olunsa, anonim onlayn hücumlar üçün “mən gizlənmişəm” dövrü zəifləyə bilər, amma real təsir platformaların bu qaydalara nə qədər ciddi əməl edəcəyindən asılı olacaq.