Sosial media nəhəngləri üçün məhkəmə təzyiqi artır: TikTok daha bir “asılılıq” işindən səssizcə çıxdı. İndi Los-Ancelesdə başlayacaq prosesdə əsas diqqət Meta və Snap-in üzərinə yönəlir.
Florida ştatından olan 15 yaşlı yeniyetmə TikTok, Meta, YouTube və Snap-i platformalarını istifadəçini ekrana bağlayacaq şəkildə dizayn etməkdə ittiham edirdi. TikTok isə məhkəmə başlamazdan əvvəl onunla məxfi razılaşma əldə edib.
TikTok niyə məhkəmədən kənarda razılaşdı?
Bloomberg-in məlumatına görə, razılaşma iyulun 27-də Los-Ancelesdə başlamalı olan ikinci “bellwether” sosial media asılılığı məhkəməsindən əvvəl əldə olunub. Bu tip işlər minlərlə oxşar iddianın gələcək taleyinə təsir edə biləcək nümunə proseslər sayılır.
TikTok son həftələrdə bu işi tərk edən ikinci böyük platformadır. YouTube da eyni yeniyetmə ilə ötən həftə razılığa gəlmişdi.
Beləliklə, jüri qarşısına çıxacaq əsas cavabdehlər Meta və Snap olaraq qalır. Bu, prosesin diqqətini Facebook, Instagram və Snapchat kimi platformaların dizayn qərarlarına yönəldəcək.
İddianın mərkəzində “sonsuz scroll” və autoplay var
Yeniyetmənin vəkilləri bildirirlər ki, o, sosial mediadan 8 yaşından istifadə edir. İddiaya görə, platformalardakı infinite scroll, autoplay və oxşar funksiyalar istifadəçini daha uzun müddət tətbiqdə saxlamaq üçün qurulub.
Məhkəmə sənədlərində yeniyetmənin ümumiləşmiş təşviş pozuntusu və ağır depressiya diaqnozu aldığı qeyd olunur. Onun 2023-cü ildən terapiyaya başladığı, hətta intihar düşüncələri ilə bağlı yardım aldığı bildirilir.
Hazırda federal məhkəmələrdə sosial media asılılığı ilə bağlı 10 mindən çox fərdi iddia və təxminən 800 məktəb dairəsi şikayəti gözləyir.
Meta və Snap üçün risk böyüyür
Bu prosesdə Snap CEO-su Evan Spiegel-in ifadə verməsi ehtimal olunur. Əgər bu baş verərsə, o, belə bir məhkəmədə ilk dəfə şəxsən şahid kürsüsünə çıxmış olacaq.
İlk bellwether işi bu ilin martında yekunlaşmışdı. Həmin prosesdə jüri Meta və Google-u məsul hesab etmiş, 6 milyon dollar təzminat qərarı çıxarmışdı.
TikTok və Snap isə ilk işdə məhkəmə başlamazdan əvvəl razılaşma yolunu seçmişdi. İndi TikTok eyni strategiyanı ikinci dəfə təkrarlayır.
Bu məhkəmələr niyə bütün texnologiya sektoru üçün önəmlidir?
Bu işlər təkcə bir yeniyetmənin iddiası deyil. Nəticələr sosial media platformalarının uşaqlar və yeniyetmələr üçün necə dizayn olunmasına dair daha sərt qaydaların yolunu aça bilər.
Vəkil Rahul Ravipudi NBC News-a bildirib ki, bu dəfəki iş əvvəlkindən fərqli perspektiv təqdim edəcək. Çünki ilk proses gənc qadının təcrübəsinə fokuslanmışdı, bu işdə isə hazırda azyaşlı olan oğlanın vəziyyəti araşdırılacaq.
Məktəb dairələrinin qaldırdığı iddialar da eyni istiqamətdə irəliləyir. Snap, YouTube və TikTok bir məktəb işi üzrə məhkəmədən əvvəl razılaşmış, Meta isə Kentukki işi üzrə oxşar addım atmışdı.
Nəticə: TikTok məhkəmədən kənarda qalmağı seçsə də, sosial media platformalarının yeniyetmələrin psixoloji sağlamlığına təsiri ilə bağlı böyük hüquqi savaş hələ yeni qızışır.