Dənizdə xilasetmə əməliyyatları yeni mərhələyə keçdi: ABŞ ordusu ilk dəfə insanları sudan çıxarmaq üçün pilotsuz qayıqdan istifadə edib. Hadisə Oman sahillərində, strateji Hörmüz boğazına yaxın sularda baş verib.
İyunun 8-də ABŞ Ordusuna məxsus AH-64 Apache döyüş helikopteri qəzaya uğrayandan sonra iki pilot suya düşüb. Onların xilas edilməsində ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Task Force 59 bölməsinə aid Corsair adlı pilotsuz suüstü aparat rol oynayıb.
Pilotları sudan çıxaran qayıq necə işləyib?
ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, iki ekipaj üzvü ABŞ Şərq vaxtı ilə saat 19:33-də xilas edilib. İlkin məlumatlarda pilotların birbaşa pilotsuz qayıq tərəfindən götürüldüyü bildirilsə də, daha sonra açıqlanan versiyaya görə Corsair onları helikopterin qaldıra biləcəyi nöqtəyə çatdırıb.
Bu, sadəcə texniki detal deyil. Əsas məsələ odur ki, insan həyatı üçün kritik anda avtonom dəniz texnologiyası real əməliyyatda istifadə olunub.
ABŞ rəsmilərinin sözlərinə görə, bu hadisə ABŞ ordusunun dənizdə insan xilas etmək üçün pilotsuz qayıqdan istifadə etdiyi ilk hal kimi qiymətləndirilir.
Task Force 59 niyə bu qədər önəmlidir?
Əməliyyatda adı çəkilən Task Force 59 ABŞ 5-ci Donanmasının tərkibində fəaliyyət göstərir və pilotsuz hava, suüstü və sualtı sistemləri, eləcə də süni intellekti dəniz əməliyyatlarına inteqrasiya etməklə məşğuldur. Bölmə xüsusilə Yaxın Şərq sularında yeni nəsil müşahidə və cavab sistemlərini sınaqdan keçirir.
ABŞ Navy kapitanı Tim Hawkins bildirib ki, Apache ekipajının xilasına kömək edən suüstü dron US Navy Corsair unmanned surface vessel olub. Onun sözlərinə görə, bu dronlar bölgədə martın sonlarından istifadə edilməyə başlanıb.
Corsair nə qədər güclüdür?
Corsair Texasın Austin şəhərində yerləşən Saronic Technologies tərəfindən hazırlanmış 24 futluq avtonom suüstü platformadır. Şirkətin məlumatına görə, aparat 1,000 funtadək yük daşıya, 1,000 dəniz mili məsafə qət edə və 34 düyündən yüksək sürətə çata bilir.
Dronun maraqlı tərəfi onun uzun müddət eyni mövqedə qalaraq enerjini avtomatik idarə etməsidir. Yəni mühərriki yalnız ehtiyac olduqda işə salır və bu da onu müşahidə, patrul və xilasetmə ssenariləri üçün daha effektiv edir.
Saronic həmçinin Corsair-in 5 futdan yüksək dalğaların olduğu şəraitdə sınaqlardan keçdiyini bildirir. Şirkətə görə, səkkiz Corsair-dən ibarət donanma fasiləsiz 92 saatdan çox işləyərək rabitənin məhdud olduğu mühitlərdə avtonom tapşırıqları yerinə yetirib.
Dənizdə xilasetmənin gələcəyi dəyişir
Bu hadisə pilotsuz sistemlərin artıq təkcə müşahidə və kəşfiyyat üçün deyil, birbaşa insan həyatının xilas edilməsində də istifadə oluna biləcəyini göstərir. Xüsusən Hörmüz boğazı kimi gərgin və strateji bölgələrdə belə texnologiyalar ordular üçün böyük üstünlük yarada bilər.
Əlbəttə, tam avtonom xilasetmə hələ geniş yayılmış reallıq deyil. Amma Corsair-in bu əməliyyatda iştirakı göstərir ki, gələcəkdə dənizdə qəza, batma və təcili evakuasiya hallarında pilotsuz platformalar daha çox ön plana çıxacaq.
Nəticə: Corsair-in Apache pilotlarının xilasına kömək etməsi göstərdi ki, pilotsuz qayıqlar artıq eksperimental oyuncaq deyil, real böhran anında həyat qurtaran texnologiyaya çevrilir.