ABŞ-da illərlə yığılan nəhəng iqlim məlumatları bir anda yoxa çıxmış kimi görünürdü. Amma Climate.gov-un arxasındakı insanlar və könüllülər bu rəqəmsal arxivi internetdən silinməyə qoymadılar.
Trump administrasiyası dövründə Climate.gov ünvanı artıq əvvəlki kimi işləmir və istifadəçiləri NOAA-nın iqlim səhifəsinə yönləndirir. İndi isə həmin resursların böyük hissəsi climate.us adlı yeni qeyri-kommersiya platformasında yenidən açılıb.
Climate.gov niyə yoxa çıxdı?
Climate.gov ABŞ hökuməti və onun dəstəklədiyi elmi proqramlar tərəfindən illərlə hazırlanmış iqlim resurslarını bir yerdə toplayan vacib sayt idi. Burada geniş analizlər, böyük data dəstləri, xəritələr, izah materialları və ictimaiyyət üçün sadə iqlim bələdçiləri yerləşirdi.
Sayta daxil olmaq istəyənlər indi NOAA.gov-a yönləndirilir. Rəsmi bildirişdə bu addımın “Gold Standard Science” adlı elmi standartlarla bağlı qərarlara uyğun atıldığı qeyd olunur.
Könüllülər rəqəmsal arxivi necə xilas etdi?
Climate.gov silinsə də, onun materiallarını hazırlayan komanda yoxa çıxmadı. Hökumətdən kənarda çalışan könüllülər və keçmiş sayt administratorları bir araya gələrək silinmiş məzmunun surətlərini topladılar.
ABŞ federal hökumətinin hazırladığı materialların çoxu müəllif hüququ ilə qorunmadığı üçün bu resursları bərpa etmək hüquqi baxımdan daha mümkün oldu. Nəticədə climate.us platforması yaradıldı.
Climate.us komandası Climate.gov-un 15 illik xəbər, ekspert bloqları, xəritələr, data alətləri, tədris materialları və iqlim göstəriciləri arxivini yenidən əlçatan etdiyini açıqlayıb.
Yeni sayt sadəcə arxiv olmayacaq
Layihənin arxasında Climate.gov-u quran əsas şəxslərdən bəziləri də var. Onlar yalnız itirilmiş məlumatları geri qaytarmaqla kifayətlənmək istəmirlər.
Yeni yaradılan qeyri-kommersiya təşkilatı platformanı uzunmüddətli ictimai xidmət kimi inkişaf etdirməyi planlaşdırır. Məqsəd dəyişən iqlimi daha sadə dildə izah edən yeni resurslar, vizual materiallar və təhsil alətləri hazırlamaqdır.
İqlim məlumatlarının internetdə qalması niyə vacibdir?
İqlim dataları təkcə alimlər üçün deyil, müəllimlər, jurnalistlər, şəhər planlaşdırıcıları və adi vətəndaşlar üçün də əhəmiyyətlidir. Bu cür açıq resurslar insanlara iqlim dəyişikliklərini faktlarla anlamağa kömək edir.
Climate.us-un bərpası göstərir ki, elmi məlumatların taleyi yalnız rəsmi saytların mövcudluğundan asılı olmamalıdır. Açıq data və rəqəmsal arxivlər qorunmadıqda, ictimai yaddaş da zərər görə bilər.
Nəticə: Climate.gov-un climate.us kimi geri qayıtması elmi məlumatların silinməsinə qarşı açıq internetin və könüllü texnoloji icmaların nə qədər güclü ola biləcəyini göstərir.