Uber robotaxi gələcəyini özü qurmaqdan imtina edib — indi isə görünür, həmin gələcəyin qapısını öz tətbiqində saxlamaq istəyir. WIRED-in gördüyü sənədlər şirkətin avtonom taksilərin yayılmasını “hibrid şəbəkə” modeli ilə qanuna çevirməyə çalışdığını göstərir.
Bu yanaşma sadədir: robotlar yollara çıxsın, amma insan sürücülər hələ uzun müddət oyundan kənarda qalmasın. Uber üçün bu, həm təhlükəsiz keçid arqumentidir, həm də robotaxi rəqiblərini öz platformasına bağlamağın ağıllı yolu kimi görünür.
Bir vaxtlar təhlükə idi, indi biznes fürsətidir
On il əvvəl Uber-in keçmiş CEO-su Travis Kalanick avtonom avtomobilləri şirkətin mövcud biznes modeli üçün ciddi təhlükə adlandırırdı. Onun fikrincə, Uber bu gələcəyin içində olmasa, bazar onu geridə qoya bilərdi.
Amma şirkət illər sonra fərqli yol seçdi. Uber artıq özünün böyük robotaxi parkını qurmaq yerinə, insan sürücülü və sürücüsüz səfərləri bir tətbiqdə birləşdirən əsas platformaya çevrilmək istəyir.
Hazırkı CEO Dara Khosrowshahi 2024-cü ildə investorlara demişdi ki, dünyada çoxlu AV oyunçusu olacaq və Uber onların hamısı üçün əsas kommersiya platforması olmaq istəyir. Bu strategiya artıq kağız üzərində deyil, real tərəfdaşlıqlarla irəliləyir.
25-dən çox robotaxi tərəfdaşı və böyük plan
Uber son dövrdə Waymo, Nuro, Baidu və Volkswagen-in MOIA layihəsi daxil olmaqla 25-dən çox avtonom nəqliyyat şirkəti ilə razılaşmalar imzalayıb. Bu o deməkdir ki, müxtəlif şəhərlərdə istifadəçilər Uber tətbiqindən həm insan sürücülü, həm də robotaxi səfərləri sifariş edə biləcəklər.
Uber-in New Jersey-də dəstəklədiyi təklifə görə, sürücüsüz ride-hailing xidməti göstərən platformalar 3 il ərzində səfərlərin 85 faizini insan sürücülərlə həyata keçirməli olacaqdı.
Bu rəqəm təsadüfi görünmür. Əgər belə tələb qanunlaşsa, yalnız robotaxi üzərində qurulan Waymo, Zoox və Tesla kimi şirkətlərin ştatda öz müstəqil tətbiqləri ilə işləməsi xeyli çətinləşə bilər.
New Jersey qanunu rəqabəti necə dəyişə bilər?
WIRED-in məlumatına görə, Uber-in lobbiçiləri qanunvericilərə “hibrid şəbəkə” modelini təklif ediblər. Bu modeldə avtonom avtomobillər bazara mərhələli daxil olur, insan sürücülər isə şəbəkənin əsas hissəsi olaraq qalır.
New Jersey-də Uber-i təmsil edən lobbiçi bu ideyanı daha sərt formada irəli sürüb. Təklif edilən mətn robotaxi xidmətlərinin böyük hissəsini insan sürücülər üzərindən göstərməyi məcburi edə bilərdi.
Bu dil hazırda ştat senatoru Andrew Zwicker-in təqdim etdiyi qanun layihəsinin tərkibində deyil. Lakin layihə payızda səsverməyə çıxarıla bilər və avtonom avtomobillər üçün New Jersey-də ilk ciddi qaydaları müəyyənləşdirə bilər.
Tesla və Zoox üçün əlavə maneə
New Jersey layihəsi təkcə platforma məsələsi ilə maraqlı deyil. Qanun layihəsi avtonom avtomobillərin yalnız kameralarla yox, bir neçə sensorla işləməsini tələb edə bilər.
Bu, Tesla üçün problem yarada bilər, çünki şirkətin avtonom idarəetmə yanaşması əsasən kamera sistemlərinə söykənir. Layihə həmçinin fövqəladə hallarda avtomobillərin sükan və əyləc pedalı ilə idarə oluna bilməsini tələb edir.
Bu tələb isə Zoox kimi xüsusi robotaxi dizayn edən şirkətlər üçün çətinlik yaradır. Çünki belə nəqliyyat vasitələrində ənənəvi sükan və pedallar ümumiyyətlə olmaya bilər.
Nəticə: Uber robotaxi yarışında avtomobil istehsal etməkdən çox, qaydaları və platformanı idarə etməklə qalib gəlməyə çalışır.