Armeniyada açılan yeni AI fabriki təkcə texnoloji layihə deyil, regionun rəqəmsal güc xəritəsini dəyişə biləcək böyük addımdır. Hrazdandakı bu mərkəz NVIDIA-nın ən güclü çipləri üzərində qurulub.
ABŞ mərkəzli Firebird şirkəti şənbə günü Ermənistanda NVIDIA-nın MDB regionunda ən böyük AI fabriki adlandırdığı DC-1 obyektini istifadəyə verdi. Açılışda Ermənistanın baş naziri Nikol Pashinyan, Qazaxıstan baş nazirinin müavini Zhaslan Madiyev və ABŞ-ın Ermənistandakı müvəqqəti işlər vəkili David Allen iştirak edib.
Bu layihənin açarı texnologiya yox, lisenziyadır
Layihənin ən kritik tərəfi ABŞ-ın ixrac icazəsidir. Firebird 2025-ci ilin noyabrında qabaqcıl NVIDIA avadanlığının Ermənistana gətirilməsi üçün ABŞ-dan ixrac lisenziyası alıb.
Bu addım olmadan B200 və gələcək GB300 kimi yüksək səviyyəli AI çiplərinin ölkəyə daxil olması mümkün olmazdı. Yəni fabrikin təməlində təkcə serverlər yox, Vaşinqtonun verdiyi icazə dayanır.
Fevral ayında Firebird və ABŞ hökuməti Yerevanda keçirilən mətbuat konfransında layihənin ikinci mərhələsini elan etmişdi. Həmin mərhələdə investisiyanın 4 milyard dollara, GPU sayının isə təxminən 50 minə çatdırılması nəzərdə tutulur.
Firebird layihəsi 4 milyard dollara qədər böyüyə və əlavə 41 min NVIDIA GB300 GPU üçün lisenziya ilə regionun ən böyük AI klasterlərindən birinə çevrilə bilər.
DC-1-in içində nə işləyir?
Hazırda istifadəyə verilən DC-1 obyekti 6,144 ədəd NVIDIA B200 GPU ilə təchiz olunub. Mərkəz 15 meqavat gücündədir, maye soyutma sistemindən istifadə edir və NVIDIA-nın referans arxitekturası əsasında qurulub.
Plan isə daha iddialıdır: 2027-ci ilin sonuna qədər 70 mindən çox Rubin və Blackwell GPU, ümumilikdə 300 meqavat enerji gücü hədəflənir. Bu, təxminən 17 ay ərzində enerji tutumunun 20 dəfə artırılması deməkdir.
Növbəti DC-2 mərkəzi üçün 75 min VR200 GPU və 125 meqavat güc planlaşdırılır. Üçüncü obyektin də oxşar miqyasda qurulması gözlənilir.
Altı aya işlək AI mərkəzi: sürət burada əsas faktordur
NVIDIA bildirir ki, Hrazdandakı obyekt plan mərhələsindən real işlək gücə cəmi altı aydan bir qədər artıq müddətdə çatıb. Bu miqyasda data mərkəzi üçün belə sürət ciddi göstəricidir.
Layihədə Schneider Electric elektrik paylama avadanlığı, üçfazalı UPS sistemləri və rack korpusları təmin edib. Vertiv isə soyudulmuş su əsaslı soyutma infrastrukturu ilə iştirak edib.
Bu cür AI mərkəzlərində məsələ yalnız GPU sayında deyil. Enerji, şəbəkə, soyutma və server sıxlığı birlikdə işləməsə, ən bahalı çiplər belə tam gücünü göstərə bilmir.
NVIDIA-nın DSX yanaşması niyə vacibdir?
DC-1 NVIDIA-nın DSX platforması üzərində qurulub. Bu yanaşmada hesablama gücü, şəbəkə, enerji və soyutma ayrı-ayrı deyil, vahid sistem kimi layihələndirilir.
NVIDIA-ya görə, DSX eyni fiziki sahədə 40%-ə qədər daha çox GPU yerləşdirməyə imkan verir. Şirkət bunu “boşa çıxan enerjinin” daha effektiv istifadəsi ilə izah edir.
15 meqavatdan 300 meqavata qədər böyümə planında bu optimallaşdırma həlledici rol oynayır. Burada əsas sual artıq təkcə performans deyil, hər dollara nə qədər AI hesablama gücü əldə olunmasıdır.
Pulu kim qoyur və NVIDIA nə qazanır?
Firebird bildirib ki, NVIDIA şirkətə investisiya etməyi planlaşdırır. Bu, NVIDIA-nın son dövrlərdə qurduğu tanış modelə bənzəyir: şirkət investisiya edir, həmin tərəfdaş isə böyük həcmdə NVIDIA avadanlığı alır.
Bənzər yanaşma CoreWeave, IREN, Naver və SK Group kimi layihələrdə də görünüb. Tənqidçilər bu modeli bəzən “dairəvi maliyyələşmə” adlandırırlar, çünki investisiya yenidən NVIDIA çiplərinə tələbat yaradır.
Firebird isə “neocloud” adlanan yeni nəsil AI bulud provayderləri sırasına daxil olur. Bu şirkətlər ənənəvi hyperscaler-lərdən fərqli olaraq əsasən AI təlimi və inferens üçün GPU tutumu satırlar.
Nəticə: Ermənistanda açılan AI fabriki region üçün sadəcə yeni data mərkəzi deyil, ABŞ lisenziyası, NVIDIA ekosistemi və süni intellekt yarışının kəsişdiyi strateji texnoloji layihədir.