Nüvə stansiyaları yaxınlığında yaşamağın potensial sağlamlıq təsirlərini anlamaq üçün daha çox araşdırmanın lazım olduğunu göstərən geniş yeni bir tədqiqat aparılıb. Bu nəticələr, ABŞ-da nüvə enerjisi genişləndirilməsinə yönəlmiş siyasətlərin olduğu bir vaxtda ortaya çıxır. Harvard T.H. Chan İctimai Sağlamlıq Məktəbinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan və keçən həftə Nature Communications jurnalında dərc edilən araşdırmada, nüvə enerji stansiyalarına (NES) daha yaxın yerləşən ABŞ bölgələrində xərçəng ölüm nisbətlərinin daha uzaqda olan bölgələrdən daha yüksək olduğu müəyyən edilib.
Araşdırmanın baş müəllifi, Harvard universitetinin ətraf mühit sağlamlığı üzrə professoru Petros Koutrakis mətbuat açıqlamasında, “Bizim tədqiqatımız nüvə stansiyası yaxınlığında yaşamağın ölçülə bilən bir xərçəng riski daşıdığını irəli sürür və bu risk məsafə ilə azalır” dedi. “Nüvə stansiyaları və sağlamlıq təsirləri mövzusunda daha çox araşdırma aparılmasını tövsiyə edirik, xüsusilə də nüvə enerjisi iqlim dəyişikliyi üçün təmiz bir həll yolu olaraq təbliğ edildiyi bir vaxtda.”
Tədqiqat, nüvə enerjisinin yenidən populyarlaşdığı bir zamanda ortaya çıxır. Keçən il, Prezident Donald Trump, Nüvə Tənzimləmə Komissiyasının islahatlarını tələb edən bir icra əmri imzaladı. Bu əmrdə, Amerika nüvə tutumunun 2024-cü ildə təxminən 100 gigavatdan 2050-ci ildə 400 gigavata qədər genişləndirilməsi tələb edilirdi. Bu, nüvə enerjisinin ölkənin enerji müstəqilliyini təmin edə biləcəyi və süni intellekt və kvant hesablama kimi qabaqcıl enerji tələb edən sənayeləri dəstəkləyə biləcəyi iddia edilirdi.
Nüvə genişlənməsinə dəstək yalnız sağ siyasətçilərlə məhdudlaşmır. Sol mərkəzli səslər, o cümlədən Abundance kitabının müəllifləri jurnalistlər Ezra Klein və Derek Thompson, təmiz enerji, o cümlədən nüvə üçün tənzimləyici maneələrin azaldılmasının iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə vacib olduğunu müdafiə edirlər. 2022-ci ildə Kaliforniya qubernatoru Gavin Newsom, ştatın sonuncu nüvə stansiyasının 2025-ci ildə planlaşdırılan bağlanmasından xilas etdi. Bu yeni nəticələr bu siyasətləri sual altında qoyur.
Tədqiqatçılar, 2000-2018-ci illər arasında nüvə enerji stansiyalarının fəaliyyəti və xərçəng ölüm nisbətlərini qabaqcıl statistik modelləşdirmə vasitəsilə analiz etdilər. Onlar ABŞ Enerji İnformasiya İdarəsindən alınan stansiya yeri və fəaliyyət tarixi məlumatlarını ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin bölgə səviyyəsində xərçəng ölüm nisbətləri ilə birləşdiriblər. Onların modelləri gəlir, irqi, bədən kütlə indeksi, siqaret çəkmə yayılması və xəstəxanalara yaxınlıq kimi müxtəlif amilləri nəzərə alırdı. Bu amillərin düzəlişindən sonra belə, nüvə stansiyalarına yaxın bölgələrdə xərçəng ölüm nisbətləri daha yüksək idi. Tədqiqatçılar, ABŞ-da təxminən 115,000 xərçəng ölümünün, ildə təxminən 6,400-ünün, nüvə enerji stansiyalarına yaxınlıqla əlaqəli olduğunu təxmin edirlər.
