Meta üçün son illərin ən təhlükəli məhkəmə sınağı başlayır: məsələ təkcə pul deyil, Facebook və Instagram-ın necə işləyəcəyi ilə bağlıdır.
Oakland-da başlayan işdə 29 ştat iddia edir ki, Meta uşaqları platformalarda daha çox saxlamaq üçün dizayn qurub və riskləri ictimaiyyətdən gizlədib.
1.4 trilyon dollar səs-küyü: əsl rəqəm nədir?
Bu iş barədə yazan bir çox media əsas diqqəti 1.4 trilyon dollarlıq mümkün cəriməyə yönəldib. Amma bu rəqəm ştatların tələb etdiyi konkret məbləğ deyil.
Meta-nın öz vəkilləri hər iddia olunan pozuntu üçün maksimum 20 min dollar cərimə tətbiq edilsə, nəzəri olaraq belə bir rəqəmin ortaya çıxa biləcəyini hesablayıblar. Ştatların məhkəmədə göstərdiyi real məbləğ isə daha aşağıdır.
Ştatların hesablamasına görə mümkün cərimə təxminən 193-200 milyard dollar aralığındadır; Meta-nın səsləndirdiyi 1.4 trilyon dollar isə maksimum nəzəri ssenaridir.
Kaliforniya tərəfinin vəkili Megan O’Neill bildirib ki, Meta bu nəhəng rəqəmi daha çox “şok effekti” yaratmaq üçün qabardır. Buna baxmayaraq, 193 milyard dollar belə ABŞ tarixində ən böyük məhkəmə ödənişlərindən biri ola bilər.
Münsiflər baxacaq, qərarı hakim verəcək
Bu prosesdə daha bir vacib detal var: Oakland-da seçilən münsiflər heyəti yekun qərar verməyəcək. Onların rolu məsləhət xarakterlidir.
Əsas qərarı ABŞ federal hakimi Yvonne Gonzalez Rogers çıxaracaq. O, Meta-nın məsuliyyət daşıyıb-daşımadığını, cərimə və mümkün məhdudiyyətlərin necə olacağını müəyyən edəcək.
Mark Zuckerberg və Instagram rəhbəri Adam Mosseri-nin də ifadə verəcəyi gözlənilir. Amma onların əsas auditoriyası 12 münsif yox, təcrübəli federal hakim olacaq.
Ştatlar Meta-dan dizayn dəyişikliyi istəyir
Bu məhkəmədə pul vacibdir, amma Meta üçün ən ağır zərbə platformaların məcburi dəyişdirilməsi ola bilər. Ştatlar ölkə üzrə daimi məhkəmə qadağaları və dizayn məhdudiyyətləri tələb edir.
Əgər məhkəmə Meta-nın Children’s Online Privacy Protection Act qaydalarını pozduğunu təsdiqləsə, şirkətdən 13 yaşdan kiçik uşaqlardan toplanan şəxsi məlumatları silmək tələb oluna bilər. Hətta bu məlumatlarla öyrədilmiş alqoritmlər və modellər də hədəfdədir.
İddialarda infinite scroll, autoplay, müvəqqəti paylaşımlar, gözəllik filtrləri və istifadəçini daha çox platformada saxlayan tövsiyə alqoritmləri xüsusi qeyd olunur. BBC-nin məlumatına görə, bəyənmə sayları, çoxsaylı hesabların qadağanı və yeniyetmələr üçün valideyn təsdiqi də gündəmdədir.
Bu iş sosial media qaydalarını dəyişə bilər
Social Media Victims Law Center-dən Laura Marquez-Garrett CNBC-yə bildirib ki, ştat prokurorları məhkəmə yolu ilə dizayn dəyişikliklərini məcburi etdirə bilər. Özəl iddiaçılar isə bunu eyni gücdə edə bilmirlər.
Emarketer analitiki Minda Smiley-in fikrincə, trilyon dollarlıq cərimə daha çox simvolik görünə bilər. Əsl təhlükə Meta-nın məhsul dizaynına birbaşa müdaxilə edilməsidir.
Nəticə: Bu məhkəmə Meta üçün sadəcə böyük cərimə riski deyil, sosial medianın uşaqlar üçün necə dizayn olunacağını müəyyən edə biləcək dönüş nöqtəsidir.