ChatGPT-də yazdıqlarınız sizə məxsus sirr kimi görünə bilər, amma məhkəmə başqa cür düşünə bilər. ABŞ-da verilən yeni federal qərar AI çatlarının hüquqi sübut kimi axtarış orderinə düşə biləcəyini açıq göstərdi.
Söhbət Zero Edge adlı kripto startup-ın keçmiş CEO-su Richard Kim-lə bağlı fırıldaq işindən gedir. Prokurorlar iddia edir ki, investor pulları kripto ticarətinə və onlayn qumara yönləndirilib.
Hakim OpenAI-dən hansı məlumatları istəyir?
US District Judge Lorna Schofield müdafiə tərəfinin etirazını rədd edib və prokurorların OpenAI-dən Kim-in ChatGPT hesab qeydlərini tələb etməsinə yol açıb. Order 2023-cü ilin oktyabrından 2026-cı ilin mayına qədər olan promptları, cavabları və hesab məlumatlarını əhatə edir.
Prokurorların iddiasına görə, Richard Kim Zero Edge üçün toplanan 4,3 milyon dollarlıq investisiyanın təxminən 3,8 milyon dollarını kənara yönəldib.
İttihama əsasən, Kim həbsindən sonra ChatGPT-dən öz işi, mümkün müdafiə xətti və məhkəmə strategiyası barədə araşdırma aparmaq üçün istifadə edib. Məhkəmə sənədlərində onun investor vəsaitlərinin mənimsənilməsi, kripto ticarəti və qumarla bağlı çoxsaylı sorğular yaratmış ola biləcəyi də qeyd olunur.
Kim isə qiymətli kağızlar və elektron rabitə vasitəsilə fırıldaqçılıq ittihamlarını qəbul etmir və özünü təqsirli bilmir. Bu mərhələdə qərar onun günahını sübut etmir, sadəcə ChatGPT qeydlərinin araşdırıla biləcəyini təsdiqləyir.
ChatGPT ilə hüquqi məsləhət gizli sayılırmı?
Müdafiə tərəfi bildirmişdi ki, ChatGPT məlumatları Kim-in daxili düşüncələrini, müdafiə taktikasını və məhkəmə strategiyasını üzə çıxara bilər. Onların fikrincə, bu qeydlər attorney-client privilege, yəni vəkil-müştəri sirri kimi qorunmalıdır.
Prokurorlar isə bununla razılaşmayıb. Onların mövqeyinə görə, bu imtiyaz yalnız lisenziyalı hüquqşünasla məxfi ünsiyyət zamanı və hüquqi məsləhət almaq məqsədi ilə tətbiq olunur; AI chatbot isə vəkil deyil.
Hakim Schofield hələ Kim-in konkret ChatGPT yazışmalarının imtiyazla qorunub-qorunmadığına yekun qiymət verməyib. Amma qərar OpenAI-nin orderə əməl etməsinin qarşısını almır və müdafiə yalnız sonradan ayrıca qeydlərə etiraz edə bilər.
Bu qərar AI istifadəçiləri üçün niyə vacibdir?
Bu iş təkcə kripto fırıldaqçılığı ilə bağlı deyil. Əsas mesaj budur: AI chatbotlarına yazdığınız sorğular e-poçt, SMS və axtarış tarixçəsi kimi üçüncü tərəf rəqəmsal sübut sayılıb məhkəmə işinə daxil edilə bilər.
Qərar bu ilin əvvəlində United States v. Heppner işində verilən yanaşma ilə də üst-üstə düşür. Həmin işdə Manhattan hakimi Jed Rakoff Anthropic-in Claude chatbotu ilə yazışmaların vəkil-müştəri sirri və ya iş məhsulu müdafiəsi ilə qorunmadığını bildirmişdi.
Rakoff-un məntiqi sadə idi: AI platformaları hüquqi məsləhətçi yox, üçüncü tərəf məlumat toplayıcılarıdır. Bu yanaşma ChatGPT, Gemini və Claude kimi alətlərin hüquqi araşdırma üçün istifadə olunanda belə avtomatik məxfilik yaratmadığını göstərir.
AI ilə danışanda nəyi unutmaq olmaz?
Chatbotlar araşdırma, mətn hazırlama və ideya toplamaq üçün güclü alətlərdir. Amma həssas hüquqi, maliyyə və şəxsi məlumatları onlara yazanda bunun serverlərdə saxlanıla və hüquqi prosesdə tələb oluna biləcəyini nəzərə almaq lazımdır.
Bu, AI-dən istifadə etməyin təhlükəli olduğu anlamına gəlmir. Sadəcə, ChatGPT ilə söhbəti şəxsi gündəlik və ya vəkil otağı kimi görmək riskli yanaşmadır.
Nəticə: ChatGPT rahat köməkçidir, amma məhkəmə üçün o, lazım gəlsə, sizin rəqəmsal izinizə çevrilə bilər.
Mövzuya dair: ChatGPT Azərbaycanda: Tam İstifadəçi Bələdçisi (2026) — ChatGPT-dən Azərbaycanda necə istifadə olunacağını addım-addım öyrənin.