AI nəhəngləri illərdir “bizə qayda lazımdır” deyirdi. İndi hökumət doğrudan da sərtləşməyə başlayanda isə səhnə daha maraqlı görünür: hamı qayda istəyir, amma heç kim cərimə və qadağaların hədəfi olmaq istəmir.
Politico-nun yeni yazısına görə, OpenAI, Anthropic və digər böyük AI oyunçuları Trump administrasiyasından daha aydın siqnallar gözləyir: nəyə icazə var, nə isə qırmızı xətdir?
AI şirkətləri “qayda olsun” deyir, amma necə?
Politico-nun materialında maraqlı bir ziddiyyət görünür. Big AI hökumətin süni intellektə ciddi yanaşmasını doğru addım sayır, amma qərarların qəfil, qapalı və çox sərt olmasından narahatdır.
OpenAI-də “Head of Strategic Futures” vəzifəsinə yeni gətirilən Dean Ball bunu belə izah edib: administrasiyanın bəzi addımlarını bəyənməsə də, süni intellektin ciddiyə alınmasını müsbət hesab edir.
Başqa sözlə, AI şirkətləri “bizə yol xəritəsi verin” deyir. Amma həmin yol xəritəsi biznes modelini məhdudlaşdıranda narahatlıq artır.
Sam Altman və Dario Amodei əvvəlcədən xəbərdarlıq etmişdi
OpenAI CEO-su Sam Altman 2023-cü ildə ABŞ Konqresində çıxış edərkən demişdi ki, bu texnologiya yanlış istiqamətə getsə, nəticələr çox ağır ola bilər. O, hökumətlə birlikdə işləyib risklərin qarşısını almaq istədiklərini vurğulamışdı.
Anthropic-in rəhbəri Dario Amodei də “The Adolescence of Technology” adlı essesində AI dövrünün insanlıq üçün çox çətin sınaq olacağını yazmışdı. Onun fikrincə, qarşıdakı illər bizdən düşündüyümüzdən daha çox güc tələb edəcək.
Bu açıqlamalar bir tərəfdən məsuliyyətli görünür. Digər tərəfdən, şirkətlər sanki əvvəlcədən demək istəyir: “Əgər ağrılı nəticələr olsa, biz sizi xəbərdar etmişdik.”
İctimaiyyət AI şirkətlərinə etibar etmir
Ən böyük problem də buradadır: insanlar süni intellekt şirkətlərinə kor-koranə güvənmir. Anthropic-in paylaşdığı sorğu nəticəsi bu inamsızlığı çox açıq göstərir.
Amerikalıların yalnız 15%-i AI şirkətlərinin süni intellektin necə hazırlanacağı və istifadə ediləcəyi barədə qərar verməsinə etibar etdiyini bildirib.
Bu rəqəm Big AI üçün ciddi siqnaldır. Şirkətlər texnologiyanın gələcəyi dəyişəcəyini deyir, amma cəmiyyət həmin gələcəyin onların əlində formalaşmasına hazır görünmür.
Üstəlik, sorğular göstərir ki, hər 10 amerikalıdan 7-si yaşadığı ərazidə data mərkəzlərinin tikilməsinə qarşıdır. İnsanlar həm enerji sərfiyyatından, həm ekoloji təsirdən, həm də AI-nin iş bazarına vuracağı zərbədən narahatdır.
Əsas sual: AI-nin sürətini kim tənzimləyəcək?
Big AI bu gün qəribə bir mövqedədir. Şirkətlər hökumətdən qayda istəyir, amma eyni zamanda əvvəlki, daha az tənzimləyici yanaşmanın da geri qayıtmasını arzulayır.
Bu isə böyük sual yaradır: süni intellektin inkişaf tempini şirkətlər, hökumət, yoxsa ictimaiyyət müəyyən etməlidir? Çünki texnologiya artıq laboratoriyadan çıxıb, iş yerlərinə, məktəblərə, media sahəsinə və gündəlik həyata daxil olub.
AI şirkətləri alətləri masanın üstünə düzüb bizə göstərir. Amma cəmiyyət hələ də bu “əməliyyata” razılıq verib-vermədiyini dəqiq deməyib.
Nəticə: Big AI hökumətdən aydın qaydalar istəyir, amma insanların mesajı daha sadədir: süni intellektin gələcəyi yalnız şirkətlərin qərarına buraxılmamalıdır.