Silicon Valley illərlə süni intellektə “toxunmayın” deyirdi. İndi isə eyni şirkətlər hökumətdən aydın qayda istəyir, çünki qeyri-müəyyən qərarlar AI bazarını daha çox silkələyir.
Politico-nun məlumatına görə, Trump-ın deregulyasiya xəttini dəstəkləyən bəzi frontier AI rəhbərləri artıq rəsmi tənzimləmə çərçivəsinin vacib olduğunu düşünürlər.
Deregulyasiya vədi niyə geri təpdi?
Trump ikinci prezidentlik dövrünə Silicon Valley milyarderlərinin güclü dəstəyi ilə başlamışdı. Onların əsas arqumenti belə idi: Biden administrasiyasının AI təhlükəsizliyi siyasəti Amerika innovasiyasını boğacaq.
Administrasiya əvvəlcə ştatların süni intellekti ayrıca tənzimləməsinin qarşısını almağa fokuslandı. 2 iyunda isə şirkətlərdən yeni modelləri yayımlamazdan əvvəl 30 günlük könüllü baxışa təqdim etməyi istəyən sərəncam imzalandı.
Amma bu yumşaq yanaşma çox tez real hadisələrin arxasında qaldı. Ağ Ev qısa müddət sonra bəzi modellərin buraxılışı və ixracı ilə bağlı sərt addımlar atmağa başladı.
Anthropic və OpenAI qərarları bazara siqnal verdi
12 iyunda administrasiya Anthropic-in Mythos 5 və Fable 5 modellərinə ixrac məhdudiyyəti tətbiq etdi. Politico yazır ki, bu addım Amazon CEO-sunun təhlükəsizlik narahatlıqlarını Maliyyə naziri ilə bölüşməsindən sonra gəldi.
Bu həftə isə OpenAI-nın yeni Sol modelinin buraxılışı da məhdudlaşdırıldı. Model təxminən 20 hökumət tərəfindən təsdiqlənmiş tərəfdaşla məhdudlaşdırıldı.
Bu, ABŞ-da bir frontier AI modelinin ilk dəfə hökumətin idarə etdiyi giriş siyahısı ilə istifadəyə verilməsi kimi qiymətləndirilir.
AI sektorunda bu qərarların “tək-tək lisenziya” məntiqinə çevrilməsindən narahatlıq artır. Bir yüksək səviyyəli AI rəhbəri bunu Politico-ya “faktiki olaraq Avropa tipli lisenziyalaşdırma rejimi” kimi təsvir edib.
Şirkətlər qayda istəyir, amma Ağ Evlə mübahisədən çəkinir
Software and Information Industry Association-ın qlobal ictimai siyasət rəhbəri Paul Lekas deyib ki, sənayenin “formal prosesə real ehtiyacı” var. Onun sözlərinə görə, şirkətlər buraxılışların ad hoc qərarlar və birdəfəlik icazələrlə idarə olunmasını istəmir.
Problem ondadır ki, AI şirkətləri Ağ Evdən daha çox aydınlıq tələb etməyə də ehtiyat edir. Sənaye nümayəndələri qorxur ki, sərt lobbiçilik yeni ixrac məhdudiyyətlərinə və ya başqa tənzimləyici təzyiqlərə səbəb ola bilər.
Biden administrasiyasında kritik və inkişaf edən texnologiyalar üzrə müşavir olmuş Saif Khan bu yanaşmanı əvvəlki riskləri kiçiltməyin nəticəsi adlandırıb. Onun fikrincə, ekspert hazırlığı və sistemli plan olmadığı üçün qərarlar indi “qapalı” və hissiyyata əsaslanan görünür.
AI şirkətləri üçün əsas risk: innovasiya yox, qeyri-müəyyənlik
Khan hesab edir ki, hazırkı yanaşma yeni model buraxılışları üzərində demək olar ki, tam moratorium effekti yarada bilər. Bu isə şirkətlərin gəlirlərinə ciddi təsir göstərə bilər.
Paradoks da buradadır: sektor əvvəlcə qaydaları innovasiyaya təhlükə sayırdı, indi isə qaydasızlığın daha baha başa gəldiyini görür. AI şirkətləri üçün ən böyük problem artıq tənzimləmə deyil, tənzimləmənin hansı gün, hansı formada gələcəyini bilməməkdir.
Nəticə: Silicon Valley-nin AI siyasətində yeni dərsi sadədir: proqnozlaşdırıla bilən qayda bəzən “azad bazar” adı ilə verilən qəfil qərarlardan daha təhlükəsizdir.