Sürücüsüz avtomobillər yaxın illərdə təkcə sürücüsüz deyil, həm də sükan və əyləc pedalsız ola bilər. ABŞ-ın yol təhlükəsizliyi qurumu bu ideyanı artıq ciddi şəkildə müzakirə edir.
National Highway Traffic Safety Administration-ın rəhbəri Jonathan Morrison CNBC-nin Squawk Box verilişində bildirib ki, insan tərəfindən idarə olunması nəzərdə tutulmayan avtomobillərdə məcburi manual idarəetmə elementləri yenidən düşünülməlidir.
Sükan yoxdursa, qaydalar da dəyişməlidir?
Morrison-un əsas arqumenti sadədir: əgər avtomobil heç vaxt insan sürücüyə ehtiyac duymayacaq şəkildə hazırlanırsa, niyə onda sükan və pedal məcburi olsun?
“Əgər avtomobil heç vaxt insan operator tərəfindən idarə olunmamaq üçün hazırlanırsa, onda manual idarəetmə tələb etməyin mənası varmı? Məncə, cavab kifayət qədər aydındır.”
Bu yanaşma xüsusilə ridesharing xidmətləri üçün nəzərdə tutulan avtonom avtomobillərə aiddir. Uber, Tesla və Waymo kimi şirkətlərin modelləri artıq insan sürücüsünün rolunu minimuma endirən sistemlər üzərində qurulur.
Risk haradadır: insan müdaxilə edə bilməyəndə nə baş verir?
Sükan və əyləc pedalının çıxarılması dizayn baxımından futuristik səslənsə də, ciddi təhlükəsizlik sualları yaradır. Avtomobil yolda dayansa, ilişib qalsa və ya təhlükəli vəziyyət yaransa, insanın birbaşa müdaxilə imkanı olmayacaq.
Waymo kimi bəzi şirkətlərin avtomobilləri uzaqdan insan operatorlar tərəfindən nəzarətə götürülə bilir. Amma bu modelin bütün ssenarilərdə kifayət qədər sürətli və təhlükəsiz işləyib-işləməyəcəyi hələ də müzakirə mövzusudur.
Avtonom avtomobil istehsalçıları 2019-cu ildən bəri qaydaların yenilənməsini tələb edirlər. NHTSA isə 2022-ci ildə bəzi sürücüsüz avtomobil növləri üçün dizayn qaydalarını artıq dəyişmişdi.
Təcili yardım maşınları və yolda ilişən robotaksilər
Morrison müsahibədə sürücüsüz avtomobillərin bəzən yolda dayanması və ya təcili yardım xidmətlərinə yol verməkdə gecikməsi ilə bağlı məktublardan da danışıb. Onun sözlərinə görə, belə hallar nadir baş verir, amma hər biri ciddi qəbul edilməlidir.
Bu, avtonom nəqliyyatın ən həssas tərəflərindən biridir: sistem yalnız ideal şəraitdə yox, xaotik real şəhər mühitində də düzgün qərar verməlidir. Xüsusilə polis, yanğınsöndürən və təcili yardım avtomobilləri yaxınlaşanda səhv qərar bahalı nəticələr doğura bilər.
Çin istehsalı lidar sensorları da diqqət mərkəzindədir
Müsahibədə digər maraqlı mövzu lidar sensorları oldu. CNBC-nin araşdırmasına görə, dünyadakı avtonom avtomobillərin təxminən 90%-i əsasən Çin istehsalı olan lidar texnologiyasından istifadə edir.
Morrison NHTSA-nın bu istiqamətdə konkret hansı addım atacağını açıqlamayıb. Amma bildirib ki, bu məsələ hökumət səviyyəsində narahatlıq doğuran sahələrdən biridir.
Onun sözlərinə görə, NHTSA innovasiyanı dayandırmaq istəmir, amma təhlükəsizlik xəttini də boş buraxmayacaq. Yəni ABŞ həm sürücüsüz avtomobillərin inkişafını sürətləndirmək, həm də onları daha ciddi nəzarət altında saxlamaq istəyir.
Nəticə: Sürücüsüz avtomobillər sükan və pedalsız gələcəyə doğru gedir, amma bu gələcəyin uğuru yalnız texnologiyanın ağıllı olmasından yox, qaydaların da ağıllı qurulmasından asılı olacaq.