Elektrikli avtomobillərdə ən böyük suallardan biri budur: batareyanı tez doldurmaq olar, amma onu zədələmədən necə?
Indian Institute of Technology Gandhinagar (IITGN) tədqiqatçıları bu suala cavab ola biləcək adaptiv şarj strategiyası hazırlayıblar. Yeni yanaşma lithium-ion batareyaların daha səmərəli doldurulmasına və batareya deqradasiyasının əsas səbəblərindən biri olan lithium plating riskinin azalmasına fokuslanır.
Yeni metod batareyanı “dinləyərək” şarj edir
Ənənəvi şarj sistemləri çox vaxt sabit qaydalarla işləyir: müəyyən cərəyan, müəyyən gərginlik və standart temperatur aralığı. Amma real həyatda batareyanın vəziyyəti, yaşı və temperaturu daim dəyişir.
IITGN komandasının təklif etdiyi sistem isə özünü şəraitə uyğun tənzimləyir. Yəni batareyanın daxili vəziyyətinə baxaraq şarj prosesini dinamik idarə edir.
Journal of Energy Storage-da dərc edilən araşdırmaya görə, bu özünü tənzimləyən şarj çərçivəsi batareyanı daxili deqradasiyadan qoruyarkən şarj vaxtını və səmərəliliyi optimallaşdırmağı hədəfləyir.
Lithium plating niyə təhlükəlidir?
Lithium plating lithium-ion batareyalarda arzuolunmaz prosesdir və xüsusilə sürətli şarj zamanı ortaya çıxa bilər. Bu zaman lithium ionları batareyanın daxilində düzgün şəkildə yerləşmək əvəzinə səthdə yığılmağa başlayır.
Nəticədə batareyanın tutumu zamanla azalır, performans zəifləyir və uzunmüddətli etibarlılıq risk altına düşür. Elektrikli avtomobillərdə bu problem həm istifadəçi xərci, həm də təhlükəsizlik baxımından vacibdir.
Sürətli şarj və uzun batareya ömrü arasında balans
Yeni yanaşmanın əsas üstünlüyü şarj prosesini təkcə sürətə görə deyil, batareyanın sağlamlığına görə də idarə etməsidir. Sistem müxtəlif temperatur və batareya vəziyyəti ssenarilərində daha ağıllı qərar verməyə çalışır.
Bu cür texnologiyalar gələcəkdə EV sahiblərinə daha az batareya aşınması, daha stabil performans və potensial olaraq daha uzun istifadə müddəti qazandıra bilər. Hələlik araşdırma mərhələsində olsa da, istiqamət olduqca perspektivlidir.
Nəticə: IITGN-in adaptiv şarj metodu göstərir ki, elektrikli avtomobillərin gələcəyi təkcə daha sürətli şarjda deyil, batareyanı qoruyan daha ağıllı şarjda olacaq.