ABŞ-da rəqəmsal izləmə ilə bağlı ən mübahisəli qanunlardan biri tarixi bir dönüş nöqtəsinə çatıb. Konqres razılaşa bilməsə, hökumətin ordersiz müşahidə səlahiyyəti ilk dəfə qüvvədən düşəcək.
Məsələ təkcə hüquqi prosedur deyil: qanunvericilər Trampın kəşfiyyat qurumlarına nəzarət üçün irəli sürdüyü mübahisəli müttəfiqinə də etiraz edirlər.
Konqres səs verdi, amma qanun keçmədi
ABŞ Nümayəndələr Palatası hökumətin ordersiz izləmə qanununu vaxtında yeniləyə bilməyib. Qanunun cümə günü başa çatacağı gözlənilir və bu, onun ilk dəfə qüvvədən düşməsi demək ola bilər.
Layihə 218 lehinə, 198 əleyhinə səslə qəbul edilməyib, çünki keçməsi üçün üçdə iki səs çoxluğu tələb olunurdu. Maraqlısı budur ki, 19 Respublikaçı qanunverici də layihənin əleyhinə çıxıb.
Layihə 218-198 nəticə ilə səs toplasa da, tələb olunan üçdə iki çoxluğu keçə bilmədi.
İzləmə səlahiyyətləri niyə bu qədər mübahisəlidir?
Bu tip qanunlar ABŞ kəşfiyyat qurumlarına müəyyən hallarda məhkəmə orderi olmadan məlumat toplamaq imkanı verir. Tərəfdarlar bunu milli təhlükəsizlik üçün vacib sayır, tənqidçilər isə şəxsi həyatın toxunulmazlığına ciddi risk kimi görür.
Texnologiya dünyası üçün məsələ xüsusilə önəmlidir, çünki belə səlahiyyətlər internet trafiki, kommunikasiya platformaları və məlumatların saxlanması ilə birbaşa bağlıdır. Yəni qərar yalnız Vaşinqtonda deyil, qlobal rəqəmsal məxfilik müzakirələrində də əks-səda doğura bilər.
Növbəti səsvermə nə vaxt olacaq?
Politico-nun məlumatına görə, növbəti səsvermənin 23 iyuna təyin edildiyi bildirilir. Bu isə o deməkdir ki, qanun ən azı müəyyən müddət üçün qüvvədən düşə bilər.
Əgər Konqres yenidən razılığa gələ bilməsə, ABŞ kəşfiyyat sistemində ciddi hüquqi boşluq yarana bilər. Bu boşluq həm təhlükəsizlik qurumlarını, həm də rəqəmsal hüquq müdafiəçilərini qarşı-qarşıya gətirəcək.
Nəticə: ABŞ-da ordersiz izləmə qanununun taleyi göstərir ki, təhlükəsizlik və məxfilik arasındakı mübarizə texnologiya dövrünün ən sərt siyasi savaşlarından birinə çevrilib.