Bu yay ABŞ-da stadionlar, küçələr və bayram meydanları təkcə azarkeşlərlə dolmayacaq — kameralar, dron əleyhinə sistemlər və biometrik izləmə də iş başında olacaq.
World Cup və America250 tədbirləri təhlükəsizlik baxımından “tarixi” səviyyəyə qaldırılır, amma sual budur: bu nəzarət yay bitəndən sonra da qalacaqmı?
World Cup fonunda şəhərlər “ağıllı nəzarət” rejiminə keçir
ABŞ bu il həm ölkənin 250 illiyini qeyd edir, həm də World Cup turnirinə ev sahibliyi edən ölkələrdən biridir. Kansas City-dən New York-a qədər turnirə hazırlaşan şəhərlər aylardır təhlükəsizlik və müşahidə infrastrukturunu gücləndirir.
Rəsmi qurumlar bunu böyük izdiham, terror riski və yüksək profilli qonaqlarla izah edir. Amma məxfilik müdafiəçiləri xəbərdarlıq edir ki, “müvəqqəti təhlükəsizlik tədbirləri” çox vaxt daimi nəzarət sistemlərinə çevrilir.
İyulun 4-də National Mall-da keçiriləcək atəşfəşanlıq və iyulun 19-da New Jersey-də baş tutacaq World Cup finalı ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Departamenti tərəfindən ən yüksək təhlükəsizlik kateqoriyası olan National Special Security Event statusu alıb.
İyulun 4-də aeroport tipli yoxlama, görünməz biometrik izləmə
Washington, DC World Cup matçlarına ev sahibliyi etməsə də, bu yay təhlükəsizlik tədbirlərinin ən sərt tətbiq olunduğu yerlərdən biridir. Paytaxtda keçiriləcək Fourth of July tədbirləri ilk dəfə bu səviyyədə federal təhlükəsizlik nəzarətinə alınır.
National Mall-a gələnlər aeroportlardakı kimi yoxlama məntəqələrindən keçməli olacaq. Qatlanan stullar, soyuducular və bəzi iri əşyalar əraziyə buraxılmayacaq.
The Washington Post-un məlumatına görə, ərazidə dron əleyhinə sistemlər, bomba mütəxəssisləri, snayperlərə qarşı qruplar və müxtəlif federal agentliklərin tibbi heyətləri yerləşdiriləcək. Bunlar gözlə görünən tədbirlərdir, amma ən həssas məsələ görünməyən nəzarətdir.
Söhbət kamera şəbəkələrindən, biometrik analizdən və izdiham içində insanların hərəkətini izləyə bilən sistemlərdən gedir. Belə texnologiyalar təhlükəsizlik üçün faydalı ola bilər, amma şəffaflıq və nəzarət mexanizmi olmadan vətəndaş azadlıqlarını risk altına salır.
NSSE nədir və niyə bu qədər vacibdir?
National Special Security Event, yəni NSSE statusu ABŞ-da ən ciddi təhlükəsizlik rejimlərindən biridir. Super Bowl kimi böyük idman tədbirləri adətən bu kateqoriyaya daxil edilir, lakin Fourth of July üçün bu, ilk dəfə baş verir.
Bu status federal qurumlara daha geniş koordinasiya, daha çox resurs və daha sərt təhlükəsizlik protokolları tətbiq etməyə imkan verir. Secret Service, Department of Homeland Security və digər agentliklər tədbir məkanında əsas rol oynayır.
İyun ayında White House-da keçirilən UFC döyüşü və Ellipse-də təşkil olunan rəsmi izləmə tədbiri də NSSE kimi qiymətləndirilmişdi. Bu, yay boyunca paytaxtda təhlükəsizlik yanaşmasının adi tədbirdən çox fövqəladə rejimə yaxın olduğunu göstərir.
Əsas narahatlıq: kameralar tədbirdən sonra sönəcəkmi?
Hüquq-mühafizə orqanları bildirir ki, belə nadir və böyük tədbirlərdə risk almaq olmaz. Xüsusən də World Cup finalında Donald Trump-ın iştirak edəcəyi və qalib komandaya kuboku təqdim edəcəyi gözlənildiyi üçün təhlükəsizlik tədbirləri daha da artırılır.
Lakin məxfilik müdafiəçiləri başqa sual verir: bu texnologiyalar yalnız tədbir günü işləyəcək, yoxsa şəhərlərin gündəlik nəzarət sisteminə qoşulacaq? Tarix göstərir ki, təhlükəsizlik adı ilə qurulan kameralar və məlumat toplama alətləri sonradan sökülməyə bilər.
Biometrik izləmə, üz tanıma, dron monitorinqi və genişmiqyaslı kamera şəbəkələri ictimai məkanda anonim qalmaq imkanını azaldır. İnsanlar sadəcə futbol izləməyə və ya atəşfəşanlığa baxmağa gedərkən rəqəmsal iz buraxa bilərlər.
Texnologiya təhlükəsizlik gətirir, amma qiyməti var
Böyük tədbirlərdə təhlükəsizlik texnologiyalarından istifadə qaçılmaz görünür. Minlərlə insanın olduğu ərazilərdə sürətli reaksiya, şübhəli davranışların aşkarlanması və dron təhlükəsinin qarşısının alınması real ehtiyacdır.
Problem texnologiyanın özündə yox, onun necə və nə qədər şəffaf tətbiq olunmasındadır. Vətəndaşlar hansı məlumatların toplandığını, nə qədər saxlanıldığını və kimlərlə paylaşıldığını bilməlidir.
Nəticə: World Cup və America250 ABŞ üçün böyük bayram ola bilər, amma bu yay həm də təhlükəsizlik texnologiyalarının məxfiliklə sərhədini harada keçdiyini göstərən ciddi bir testə çevrilir.