AI sistemləri bəzən nə istədiyimizi təxmin etməkdə çətinlik çəkir. Amma sadə bir sual — “bu üç seçimdən hansını daha çox bəyənirsən?” — tövsiyə alqoritmlərini daha dəqiq edə bilər.
Bu ideyanın kökü isə yeni deyil: hələ 1927-ci ildə amerikalı psixoloq L. L. Thurstone insanların seçim qərarlarını necə verdiyini izah edən mühüm bir yanaşma irəli sürmüşdü.
AI üçün sadə, amma güclü siqnal
Thurstone-un “A law of comparative judgment” adlı məqaləsində əsas fikir belə idi: insan bir neçə alternativ arasında seçim edəndə, əslində özü üçün ən yüksək dəyərə malik variantı seçir.
Problem ondadır ki, insanlar çox vaxt bu dəyəri dəqiq rəqəmlə ifadə edə bilmir. Yəni “bu filmi 8.3 bal bəyəndim” demək əvəzinə, “bunu o birindən daha çox seçərdim” demək daha təbii gəlir.
İnsanlar seçimlərinə dəqiq rəqəm verə bilməsələr də, adətən alternativlər arasında onlar üçün ən dəyərli olanı seçirlər.
Niyə məhz üç seçim daha faydalı ola bilər?
Bir istifadəçidən təkcə “bəyəndin, ya yox?” soruşmaq AI üçün məhdud məlumat yaradır. Amma üç variantı müqayisə edib sıralamaq sistemə daha zəngin siqnal verir.
Məsələn, musiqi, film, məhsul və ya xəbər tövsiyələrində istifadəçi üç seçim arasında üstünlük ardıcıllığı göstərərsə, alqoritm onun zövqünü daha incə anlaya bilər. Bu da “sənə uyğun olmayan” təkliflərin azalmasına kömək edə bilər.
Tövsiyə sistemləri daha insanabənzər ola bilər
Bugünkü recommendation systems əsasən kliklərə, baxış müddətinə, bəyənmələrə və satınalmalara baxır. Amma bu siqnallar həmişə istifadəçinin real istəyini tam göstərmir.
Üç variantın sıralanması isə daha təbii qərar modelinə yaxındır. İnsanlar gündəlik həyatda da çox vaxt seçimləri müqayisə edərək qərar verir: bu telefon, o laptop, yoxsa başqa bir gadget?
Belə yanaşma AI modellərinə istifadəçinin gizli üstünlüklərini daha dəqiq öyrətmək üçün yeni imkanlar aça bilər. Xüsusilə e-commerce, streaming platformaları və personalizasiya xidmətləri bundan ciddi fayda görə bilər.
Nəticə: AI-ni daha ağıllı etmək üçün bəzən daha çox məlumat yox, daha düzgün verilmiş sadə seçim sualı kifayət edir.