Südün iylənməsi, dünəndən qalan yeməyin yoxlanması — hamımız bunu etmişik. Amma yeni “elektron burun” texnologiyası qidanın xarab olub-olmadığını insan hisslərindən daha dəqiq müəyyən edə bilər.
Bu yanaşma xüsusilə təhlükəlidir, çünki bəzi qida mənşəli patogenlər nə kəskin qoxu verir, nə də məhsulun görünüşünü dərhal dəyişir. Nəticədə “normal görünən” yemək belə sağlamlıq üçün risk daşıya bilər.
İyləmə testi niyə həmişə işləmir?
İnsan burnu çox həssas olsa da, qidanın təhlükəsizliyini qiymətləndirmək üçün mükəmməl alət deyil. Xarab olmuş süd və ya köhnə yemək bəzən pis qoxuya bilər, amma bakteriyalar hər zaman özünü belə açıq şəkildə göstərmir.
Problem ondadır ki, qida mənşəli xəstəliklər çox vaxt gözlə görünməyən və hiss edilməyən mikroorqanizmlərdən qaynaqlanır. Yəni qoxu “yaxşıdır” deyə yeməyin tam təhlükəsiz olduğunu düşünmək aldadıcı ola bilər.
Hər il ABŞ-da milyonlarla insan az bişmiş və ya xarab olmuş qidada çoxalan patogenlər səbəbilə xəstələnir.
Elektron “burun” nəyi fərqli edir?
Elektron “burun” ideyası qidanın yaydığı kimyəvi izləri analiz etməyə əsaslanır. Bu cihazlar qoxunu sadəcə “pis” və ya “yaxşı” kimi deyil, daha detallı siqnallar kimi oxuya bilər.
Belə texnologiyalar gələcəkdə süd məhsulları, ət, hazır yeməklər və restoran qalıqları kimi riskli qidaların daha sürətli yoxlanmasına kömək edə bilər. Ən böyük üstünlük isə insan burnunun qaçırdığı təhlükə siqnallarını tutmaq potensialıdır.
Mətbəxdən sənayeyə qədər böyük potensial
Bu tip sensorlar təkcə ev istifadəçiləri üçün deyil, qida istehsalçıları, supermarketlər və çatdırılma xidmətləri üçün də faydalı ola bilər. Məhsulun xarab olub-olmadığını daha erkən bilmək həm israfı azalda, həm də zəhərlənmə riskini aşağı sala bilər.
Əgər texnologiya geniş tətbiq olunsa, son istifadə tarixinə kor-koranə güvənmək əvəzinə real vəziyyəti ölçən ağıllı sistemlər görə bilərik. Bu da qida təhlükəsizliyində daha praktik və daha etibarlı mərhələyə keçid deməkdir.
Nəticə: Elektron “burun” gündəlik mətbəx vərdişlərimizi dəyişə və xarab qidanı hisslərimizə güvənmədən daha təhlükəsiz şəkildə aşkar etməyə imkan verə bilər.