Sadə bir həb növbəti 10 ildə yüz minlərlə insanın həyatını xilas edə bilər. Yeni araşdırma göstərir ki, ABŞ-da milyonlarla insan qan təzyiqini salan dərmanlardan faydalana bilər, amma onların böyük hissəsi hələ də müalicəsiz qalır.
Beynəlxalq tədqiqatçılar ABŞ əhalisini təmsil edən geniş sağlamlıq sorğularını analiz edib və nəticə kifayət qədər düşündürücüdür: yüksək təzyiq diaqnozu olan çox insan risk altında yaşamağa davam edir.
Yeni qaydalar milyonlarla insanı “müalicəyə uyğun” göstərdi
American Heart Association, American College of Cardiology və digər qurumlar ötən il hipertoniya, yəni yüksək qan təzyiqinin idarə olunması ilə bağlı tövsiyələri yeniləyib.
Əsas dəyişikliklərdən biri həkimlərin ürək-damar xəstəliyi riski üçün PREVENT adlı yeni qiymətləndirmə meyarından istifadə etməsidir. Bu model 30-79 yaş arası, əvvəldən ürək-damar xəstəliyi olmayan insanlarda 10 və 30 illik riski hesablamağa kömək edir.
PREVENT modeli təkcə klassik risk faktorlarına baxmır. O, böyrək sağlamlığı və metabolik göstəricilər kimi əvvəllər daha az diqqət edilən amilləri də nəzərə alır.
81 milyon amerikalıda yüksək təzyiq var
Tədqiqatçılar Centers for Disease Control and Prevention tərəfindən aparılan National Health and Nutrition Examination Survey məlumatlarını araşdırıblar. Analiz 2009-2018-ci illəri əhatə edən NHANES məlumatlarına əsaslanıb.
Bu məlumatlara görə, ABŞ-da təxminən 81 milyon böyük insan yüksək qan təzyiqi diaqnozu alıb. Yenilənmiş qaydalara əsasən, onların təxminən 23 milyonu təzyiq salan dərmanlardan istifadə üçün uyğun sayılır.
Yeni hesablamaya görə, dərman qəbul etməli olan 9,7 milyon amerikalı — yəni uyğun insanların 43%-i — hazırda heç bir müalicə almır.
Digər tərəfdən, bu qrupa daxil olan təxminən 13 milyon insan artıq hansısa formada təzyiq dərmanı qəbul edir. Amma rəqəmlər göstərir ki, müalicə boşluğu hələ də çox böyükdür.
Bir dərman fərqi: ölüm riski xeyli azalır
Yüksək qan təzyiqi təkbaşına infarktın mütləq baş verəcəyi anlamına gəlmir. Amma nəzarətsiz qaldıqda ürək-damar problemləri üçün ən ciddi risk faktorlarından birinə çevrilir.
Tədqiqatçılar PREVENT meyarından istifadə edərək daha geniş müalicənin potensial təsirini hesablayıblar. Nəticələr göstərib ki, təzyiq dərmanı qəbul edən insanlarda bütün səbəblərdən ölüm riski 23% aşağıdır.
Ürək-damar problemlərindən ölüm riski isə daha kəskin azalır: dərman qəbul edənlərdə bu göstərici 50% aşağı olub.
200 min ölümün qarşısını almaq mümkündür
Əgər təzyiq dərmanlarına uyğun olan hər kəs bu müalicəyə başlasa, ABŞ-da növbəti 10 ildə təxminən 200 min ölümün qarşısını almaq mümkün ola bilər. Eyni dövrdə 162 min ürək-damar mənşəli ölüm də önlənə bilər.
Araşdırma Journal of the American Heart Association jurnalında dərc olunub. Müəlliflər bildirirlər ki, bu nəticələr həm həkimlərin gündəlik qərarlarına, həm də ictimai sağlamlıq siyasətinə ciddi təsir göstərə bilər.
Nəticə: Yüksək qan təzyiqi çox vaxt səssiz irəliləyir, amma düzgün diaqnoz və vaxtında müalicə yüz minlərlə həyatı xilas edə bilər.