Instagram yeniyetmələr üçün daha sərt rejimə keçir: gecə giriş bloklanacaq, bildirişlər susdurulacaq, valideynlər isə daha çox xəbərdar ediləcək.
Amma uşaq təhlükəsizliyi mütəxəssisləri deyir ki, bu dəyişikliklər böyük addım olsa da, yeniyetmələri tam qorumağa yetməyə bilər.
16,7 milyard dollarlıq razılaşma Meta üçün nəyi dəyişir?
Meta ABŞ-da bir qrup ştat prokuroru ilə uzun və bahalı məhkəmə prosesinə getmək əvəzinə razılaşma yolunu seçib.
Şirkət Instagram və Facebook-un yeniyetmə istifadəçilər üçün işləmə qaydasında ciddi dəyişikliklər etməyə razılaşıb.
Razılaşmaya əsasən, Meta ştatlara ümumilikdə 16,7 milyard dollara qədər ödəniş edə bilər və bu məbləğ 10 il ərzində hissə-hissə ödənəcək.
ABŞ federal hakimi Yvonne Gonzalez Rogers razılaşmanı təsdiqləyib. California baş prokuroru Rob Bonta bunu uşaqların onlayn təhlükəsizliyi üçün “tarixi dönüş nöqtəsi” adlandırıb.
Instagram yeniyetmələri necə məhdudlaşdıracaq?
Yeni qaydalara görə, yeniyetmələrin gecə saatlarında platformaya girişi bloklanacaq. Gündüz istifadə isə valideyn icazəsi olmadan iki saatla məhdudlaşdırılacaq.
ABŞ-da məktəb dövrü sayılan 15 avqustdan 15 iyuna qədər bildirişlər səhər saat 8-dən günorta 3-ə kimi avtomatik susdurulacaq.
Yeniyetmələr həmçinin alqoritmsiz, xronoloji lent seçə biləcək və videoların avtomatik oynadılmasını söndürə biləcəklər.
Valideyn nəzarəti artır, amma yük də onların üzərinə düşür
Razılaşmanın ən diqqətçəkən tərəflərindən biri valideynlərə göndəriləcək xəbərdarlıqlardır. Əgər yeniyetmə şübhəli hesabla yazışsa və ya gizli ikinci Instagram hesabı, yəni “finsta” açsa, valideyn bundan xəbər tuta biləcək.
Valideynlərə uşaqlarının Instagram və Facebook istifadəsi barədə vaxtaşırı yeniliklər də göndəriləcək. Hətta yeniyetmənin valideyn nəzarətindən yayınmağa çalışması barədə də xəbərdarlıq nəzərdə tutulur.
Lakin ekspertlər bunun valideynlərə böyük məsuliyyət yüklədiyini deyir. Hər ailədə rəqəmsal savadlılıq, vaxt və texniki bilik eyni səviyyədə deyil.
Əsas risk: yaş yoxlaması və məzmun problemi hələ də qalır
Uşaq hüquqları müdafiəçiləri bildirir ki, dəyişikliklərin çoxu vaxt və nəzarət üzərində qurulub, amma yeniyetmələrin görəcəyi zərərli məzmunun qarşısını tam almır.
Yeganə konkret məzmun məhdudiyyətlərindən biri ekstremal xarici görünüş dəyişdirən filtrlərlə bağlıdır. Bu isə sosial müqayisə, bədən imici və psixoloji təzyiq kimi daha geniş problemləri tam həll etmir.
Electronic Frontier Foundation kimi rəqəmsal hüquq müdafiəçiləri isə yaş yoxlaması sistemlərindən narahatdır. Onların fikrincə, bu mexanizmlər Meta-nın istifadəçiləri izləmə praktikasını daha da dərinləşdirə bilər.
Meta-nın gəliri ötən il 200 milyard dollardan çox olub, buna görə də maliyyə cəriməsi şirkət üçün dağıdıcı görünmür. Əsl sual budur: bu qaydalar yeniyetmələrin platformada keçirdiyi vaxtı və psixoloji riskləri həqiqətən azaldacaqmı?
Nəticə: Meta-nın razılaşması Instagram-da yeniyetmələr üçün ciddi dəyişikliklər gətirir, amma uşaqların onlayn təhlükəsizliyi təkcə düymə və bildirişlərlə həll olunacaq məsələ deyil.