Apple üçün iPhone ekosistemi artıq təkcə uğur hekayəsi deyil, həm də ciddi hüquqi təzyiq mənbəyidir. Şirkət ABŞ Ədliyyə Nazirliyi ilə antitrust işi üzrə erkən razılaşma danışıqlarına başlayıb.
Bloomberg-in məlumatına görə, Apple 2024-cü ildə açılan iPhone antitrust iddiasını bağlamaq üçün bu il bir neçə təklif irəli sürüb. Hələlik razılaşma təmin edilməyib və məhkəmə tarixi də müəyyən olunmayıb.
DOJ Apple-dan nə tələb edir?
ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Apple-ı iPhone ekosistemindən rəqibləri sıxışdırmaq üçün istifadə etməkdə ittiham edir. İddia Biden administrasiyası dövründə 19 ştat və Kolumbiya dairəsi ilə birlikdə qaldırılmışdı.
Şikayətdə Apple-ın “super app” modellərinə mane olduğu, alternativ mesajlaşma həllərini zəiflətdiyi və cloud gaming tətbiqlərini məhdudlaşdırdığı qeyd olunur. Bundan başqa, rəqib rəqəmsal pul kisələri və smart saat istehsalçıları üçün də süni maneələr yaradıldığı iddia edilir.
Apple 2025-ci ilin iyununda işi ləğv etdirmək cəhdini uduzub və bu, şirkəti razılaşma masasına daha ciddi yanaşmağa vadar edib.
Apple artıq bəzi qapıları açmağa başlayıb
Şirkət son aylarda tənzimləyicilərin hədəf aldığı bir neçə sahədə geri addım atıb. Apple mini apps proqramını işə salıb, Messages tətbiqini Google-un dəstəklədiyi RCS standartına açıb və cloud-streaming tətbiqlərinə icazə verib.
Ən vacib dəyişikliklərdən biri isə iPhone-un NFC ödəniş çipinin üçüncü tərəf tətbiqlərinə açılmasıdır. Bu addım rəqib digital wallet xidmətləri üçün daha ədalətli rəqabət imkanı yarada bilər.
Bununla belə, Apple Watch hələ də Android ilə işləmir. Amma Apple iPhone-da qeyri-Apple smart saatlarla uyğunluğu müəyyən qədər yaxşılaşdırıb.
Epic işi və qlobal təzyiq Apple-ı sıxır
Apple eyni zamanda Epic Games işi üzrə də təzyiq altındadır. ABŞ Ali Məhkəməsi şirkətin contempt order qərarını dayandırmaq tələbini qəbul etməyib.
Bu vəziyyətdə DOJ ilə mümkün razılaşma Apple üçün hüquqi riskləri azaltmağın daha praktik yolu kimi görünür. Çünki illərlə davam edən məhkəmə prosesi həm baha başa gəlir, həm də şirkətin imicinə zərbə vurur.
Bu razılaşma iPhone istifadəçilərinə nə verə bilər?
Trump administrasiyası dövründə DOJ əvvəlki administrasiyadan miras qalan antitrust işlərini razılaşma yolu ilə həll etməyə çalışır. Antitrust məsələlərinə nəzarət edən yüksək vəzifəli DOJ rəsmisi Stanley Woodward hesab edir ki, bu yanaşma vergi ödəyicilərinin puluna qənaət edir və istifadəçilərə daha tez nəticə verir.
Hələlik 19 ştatın baş prokurorunun bu danışıqlarda iştirak edib-etmədiyi məlum deyil. Amma bir şey aydındır: Apple-ın ABŞ-da verəcəyi güzəştlər Avropa və digər bazarlardakı tənzimləyicilər üçün də nümunə ola bilər.
Nəticə: Apple DOJ ilə razılaşsa, iPhone ekosistemi daha açıq ola bilər və bu, həm tətbiq istehsalçıları, həm də istifadəçilər üçün yeni imkanlar yarada bilər.