Amazon üçün reklam biznesi qızıl mədəninə çevrilib, amma indi həmin mədən getdikcə daha çox hüquqi risk yaradır. Avstraliyada açılan yeni iddia şirkətin Prime istifadəçilərinə reklamlarla bağlı necə davrandığını ciddi sual altına alır.
Avstraliya Rəqabət və İstehlak Komissiyası — ACCC — Amazon Australia-nı müştərilər üçün ədalətsiz şərtlər tətbiq etməkdə ittiham edir. İddia budur ki, Amazon reklamları işə salandan sonra reklamsız qalmaq istəyən istifadəçiləri daha bahalı plana keçməyə məcbur edib.
Prime reklamları Amazon-un başına necə dərd açdı?
ACCC-nin açıqlamasına görə, 2023-2025-ci illər arasında Amazon Prime müqavilə şərtləri müştərilər üçün balanssız olub. Komissiya bildirir ki, Amazon bu şərtlər vasitəsilə istifadəçinin razılığı olmadan mənfi dəyişikliklər edə bilib.
Problem 2024-cü ildə daha görünən olub: Amazon Prime-a reklamlar əlavə edilib. Reklamsız izləməyə davam etmək istəyənlər isə daha baha səviyyəyə keçməli olublar.
ACCC hesab edir ki, bu, sadəcə qiymət dəyişikliyi deyil, istifadəçinin seçim imkanının məhdudlaşdırılmasıdır. Qurum həmçinin Amazon U.S.-in də Amazon Australia-nın davranışından xəbərdar olduğunu və prosesdə rol oynadığını iddia edir.
ABŞ-da da Amazon reklamları hədəfə düşə bilər
Avstraliyadakı iş Amazon-un reklam strategiyası ətrafında yeganə təzyiq deyil. Anonim mənbələr ABŞ Federal Trade Commission-un Amazon marketplace reklamları ilə bağlı böyük bir iş üzərində işlədiyini bildirir.
İddialara görə, FTC Amazon-un reklam hərraclarını satıcılar üçün kifayət qədər şəffaf etmədiyini araşdırır. Satıcılar müəyyən axtarış nəticəsində reklam yeri uğrunda nə qədər rəqabət olduğunu tam görməyə bilər və bu da onları daha çox pul xərcləməyə sövq edə bilər.
Əgər bu iddia rəsmiləşsə, Amazon-un reklam modeli daha ciddi nəzarət altına düşəcək. Bu isə həm platformada satış edən bizneslər, həm də son istifadəçilər üçün nəticə doğura bilər.
Reklam pulları niyə bu qədər önəmlidir?
Amazon artıq təkcə onlayn mağaza deyil; şirkət dünyanın ən güclü reklam oyunçularından birinə çevrilib. Marketplace, Prime Video və axtarış nəticələri Amazon üçün böyük reklam gəliri yaradır.
Amazon ötən il reklamdan 68 milyard dollar gəlir əldə edib.
MoffettNathanson hesabatına görə, Amazon, Meta, Alphabet, Microsoft və TikTok birlikdə qlobal reklam gəlirlərinin təxminən üçdə ikisini toplayır. Bu rəqəm reklam bazarının nə qədər az sayda texnologiya nəhənginin əlində cəmləndiyini göstərir.
Ad Age-in məlumatına əsasən, 2025-ci ildə Amazon xərclədiyi reklam büdcəsinə görə də dünyanın ən böyük reklamverəni olub. Yəni şirkət həm reklam satır, həm də özü reklam bazarında nəhəng oyunçu kimi çıxış edir.
Bu iş istifadəçilər və satıcılar üçün nə deməkdir?
Avstraliyadakı iddia uğurlu olarsa, Amazon Prime kimi abunə xidmətlərində “reklamsız” və “reklamlı” paketlərin necə təqdim olunması dəyişə bilər. Şirkətlər istifadəçiyə sonradan daha baha seçim dayatmaqda daha ehtiyatlı davranmalı olacaqlar.
Satıcılar üçün isə əsas məsələ şəffaflıqdır. Əgər reklam hərracları həqiqətən qaranlıq işləyirsə, kiçik bizneslər böyük platformalarda görünmək üçün ədalətli olmayan xərclərlə üzləşə bilər.
Nəticə: Amazon-un reklam imperiyası böyüdükcə, tənzimləyicilər də eyni sürətlə sual verir: istifadəçi və satıcılar bu sistemdə həqiqətən ədalətli seçimə malikdirmi?