Alimlər Veneranın səthi altında qədim vulkanik fəaliyyət nəticəsində yaranmış yeraltı tunellərin ilk dəlilini tapdıqlarını bildirirlər. Trento Universitetindən olan tədqiqatçılar qrupu Venerada yeraltı lava tuneli olduğunu müəyyən ediblər, bu, vulkanik planetdə aşkar edilmiş ilk yeraltı xüsusiyyətdir. Bu ay Nature jurnalında dərc olunmuş tədqiqat, Veneranın vulkanizmi və planetin necə formalaşdığına dair uzun müddətdir mövcud olan nəzəriyyələri təsdiqləyə bilər.
“Venera haqqında biliklərimiz hələ də məhduddur və indiyə qədər Yer planetinin əkizində baş verən prosesləri birbaşa müşahidə etmək imkanımız olmayıb,” Trento Universitetinin professoru və tədqiqatın həmmüəllifi Lorenzo Bruzzone bildirib. “Vulkanik boşluğun müəyyən edilməsi bu nəzəriyyələrin doğruluğunu təsdiqləmək baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.”
Alimlər 1990-1992-ci illər arasında Megallen missiyası tərəfindən toplanmış radio məlumatlarını araşdırıblar. Kosmik gəmi Veneranın qalın buludlarını sintetik açılım radarı ilə keçərək onun səthini xəritələndirib. Komanda radar görüntülərini analiz edərək lokal səth çökmələrinə dair əlamətləri axtarıb və Nux Mons vulkanının yaxınlığında yeraltı lava tunelini aşkar edib.
Tapılan lava tuneli təxminən 1 kilometr enindədir və Yer və Marsda olanlardan daha böyükdür. Onun örtüyü təxminən 150 metr qalınlığa malikdir və ən azı 375 metr hündürlüyündə boş bir boşluq var. Lava tunelləri vulkanik aktivlik nəticəsində yaranan yeraltı tunellərdir. Onlar adətən bazaltik lava axınlarının məhsulu kimi formalaşır, burada aşağı viskoziteli lava sərtləşən lava səthinin altında axmağa davam edir.
Venera Günəş sistemində ən vulkanik aktiv planetdir və onun ekstremal vulkanizmi səthini formalaşdırmışdır. Alimlər çoxdan Veneranın vulkanik tarixinin böyük yeraltı lava tunelləri şəbəkəsi yaratdığını nəzəri olaraq irəli sürsələr də, planetin sıx atmosferi səbəbindən bu, indiyə qədər çətin müəyyən edilirdi.
Yeraltı tunellərin aşkar edilməsi Veneranın səthi altında daha çox lava tuneli ola biləcəyini göstərir. “Bu kəşf Veneranın təkamülünü formalaşdıran proseslərin daha dərin başa düşülməsinə töhfə verir və planetin araşdırılması üçün yeni perspektivlər açır,” Bruzzone bildirib.
Tədqiqatın müəllifləri yeni yüksək dəqiqlikli şəkillər və səthi penetrasiya edən radar sistemləri ilə əldə edilən məlumatların Venerada daha çox lava tunelinin olub-olmadığını müəyyən etmək üçün lazım olduğunu irəli sürürlər. NASA-nın VERITAS və Avropa Kosmik Agentliyinin EnVision missiyaları, hər ikisi 2031-ci ildə buraxılacaq, Veneranın səthi altına nəzər salmaq və planetin vulkanik tarixi ilə oyulmuş qədim tunelləri axtarmaq üçün lazım ola bilər.