Tarakanlar onsuz da dözümlü canlılar kimi tanınır, amma alimlər indi onları su altında işləyə bilən mini kiborqlara çevirməyə çalışır.
Singapore və Japan-dan olan tədqiqatçılar 3D çapla hazırlanmış kiçik “scuba suit” sayəsində tarakanların oksigensiz və sualtı mühitdə saatlarla hərəkət edə bildiyini göstəriblər.
Yeni sistem kiborq tarakanlara su altında təxminən 2-3 saat hərəkət etməyə imkan verir.
Tarakan niyə robotlaşdırılır?
Bu qəribə ideyanın arxasında ciddi məqsəd var: axtarış-xilasetmə əməliyyatları, boru kəmərlərinin yoxlanılması və insanların çata bilmədiyi dar yerlərdə kəşfiyyat.
Tədqiqat Nature Communications jurnalında dərc olunub və layihə Nanyang Technological University ilə Waseda University alimləri tərəfindən aparılıb.
Layihəyə rəhbərlik edən NTU professoru Hirotaka Sato artıq on ildən çoxdur kiborq həşəratlar üzərində işləyir.
Canlı əzələ, elektron idarəetmə
Bu sistemdə tarakan tam robot deyil, daha çox canlı orqanizm və elektronikanın hibrididir.
Alimlər həşəratın bədəninə elektrodlar yerləşdirərək onun hərəkət istiqamətini uzaqdan idarə edə bilirlər.
Ənənəvi robotlarla müqayisədə belə kiborq həşəratlar daha az enerji sərf edir, çünki hərəkət üçün öz əzələlərindən istifadə edirlər.
Üstəlik, onların kiçik ölçüsü dağıntılar, dar borular, drenaj kanalları və qarışıq məkanlarda hərəkəti daha real edir.
Əsas problem: tarakanın da oksigenə ehtiyacı var
Kiborq tarakanlar nə qədər faydalı görünsə də, onların bioloji limiti var: nəfəs almalıdırlar.
Bu isə xüsusilə sel, güclü yağış və su basmış dağıntı zonalarında onların istifadəsini çətinləşdirir.
Sato bildirib ki, fəlakət yerlərində su dolmuş keçidlər və dar boşluqlar xilasetmə işlərini ciddi şəkildə ləngidə bilər.
Mini skafandr necə işləyir?
Tarakanlar bədənlərindəki “spiracle” adlanan kiçik dəliklər vasitəsilə nəfəs alır.
Tədqiqatçılar bu dəlikləri sudan qorumaq üçün həşəratın bədənini örtən elastik 3D çaplı qabıq hazırlayıblar.
Qabığa qoşulan dörd kiçik boru oksigeni birbaşa tarakanın nəfəs dəliklərinə ötürür.
Sistemin üzərində oksigen yaradan kiçik çən də var.
Bu çənin içində manganese dioxide ilə isladılmış süngər yerləşdirilib və alimlər reaksiyanı başlatmaq üçün ora durulaşdırılmış hydrogen peroxide əlavə ediblər.
Daha sonra çən sızmanın qarşısını almaq üçün ultraviolet yapışqanla bağlanıb.
Laboratoriyada ilk sınaqlar nə göstərdi?
Yeni “scuba suit” Madagascar hissing cockroach növü üzərində test edilib.
Alimlər plastik borular vasitəsilə fərqli mühitləri simulyasiya edərək kiborq tarakanların davranışını izləyiblər.
Nəticədə sualtı hərəkət qabiliyyəti təsdiqlənib və bu, gələcək real tətbiqlər üçün maraqlı başlanğıc sayılır.
Nəticə: Bu mini sualtı kostyum qəribə səslənsə də, gələcəkdə dağıntılar altında və su basmış ərazilərdə insan həyatını xilas edə biləcək kiborq həşərat texnologiyasının önünü aça bilər.