ABŞ-da federal data mərkəzlərini qoruyan əsas qanunun vaxtı sürətlə daralır. Ən narahatedici tərəfi isə budur: hələlik onu əvəz edəcək yeni qayda masada yoxdur.
AI bumu data mərkəzlərinə tələbi rekord səviyyəyə qaldırdığı bir vaxtda, təhlükəsizlik, davamlılıq və enerji istifadəsi üzrə vahid standartların zəifləməsi ciddi suallar yaradır.
2026-cı ildə bitəcək qanun niyə bu qədər vacibdir?
Federal Data Center Enhancement Act, yəni FDCEA, 2023-cü ildə qəbul edilib və ABŞ federal qurumlarının sahib olduğu, işlətdiyi və ya texniki baxımdan dəstəklədiyi data mərkəzlərinə qaydalar müəyyən edir.
Bu qanun data mərkəzlərinin fasiləsiz işləməsi, elektrik enerjisinin etibarlılığı, fiziki mühafizə, kibertəhlükəsizlik və təbii fəlakətlərə dayanıqlılıq kimi kritik sahələri əhatə edir.
FDCEA-nın müddəti 30 sentyabr 2026-cı ildə başa çatır və hazırda nə Congress, nə də administrasiya tərəfindən onu əvəz edəcək təsdiqlənmiş qanun layihəsi təqdim olunub.
Federal qurumlar daha sərbəst, sistem isə daha riskli ola bilər
Qanun yenilənməsə, federal qurumlar gələcək data mərkəzlərini layihələndirərkən daha geniş sərbəstlik qazana bilər. Bu isə vahid təhlükəsizlik və davamlılıq standartlarının zəifləməsi deməkdir.
Office of Management and Budget, yəni OMB, hazırda qurumlardan təhlükəsiz və yüksək əlçatanlıqlı hesablama mühitləri yaratmağı tələb edir. Bu tələblərə daimi monitorinq, resursların optimallaşdırılması və elektrik sərfiyyatı kimi göstəriciləri izləyən avtomatlaşdırılmış sistemlər də daxildir.
AI tələbi artır, enerji və su məsələsi böyüyür
Data mərkəzləri artıq sadəcə server otaqları deyil; onlar AI modellərinin, bulud xidmətlərinin və dövlət rəqəmsal infrastrukturunun ürəyinə çevrilib.
OMB qaydalarına görə, yeni data mərkəzi tikilməzdən əvvəl enerji və su istifadəsi maliyyə və ekoloji təsirlərlə birlikdə qiymətləndirilməlidir. Bu yanaşma xüsusilə AI üçün qurulan böyük hesablama mərkəzləri fonunda daha aktual görünür.
Trump administrasiyasının ümumi yanaşması isə daha az tənzimləmə və yeni data mərkəzləri üçün daha sürətli icazələr istiqamətində olub. Məlumatlara görə, administrasiya data mərkəzi sektorunda genişmiqyaslı milli ekoloji qaydalar tətbiq etməyə o qədər də həvəsli deyil.
Boşluq yaranarsa, təsir təkcə dövlətlə məhdudlaşmaya bilər
Federal data mərkəzləri üçün standartların zəifləməsi təkcə dövlət qurumlarının daxili işi kimi görünməməlidir. Bu infrastruktur vətəndaş xidmətləri, təhlükəsizlik sistemləri və kritik rəqəmsal əməliyyatlarla birbaşa bağlıdır.
Əgər yeni qanun vaxtında hazırlanmasa, ABŞ AI yarışında sürəti artırarkən etibarlılıq və təhlükəsizlik tərəfdə riskli boşluqla üz-üzə qala bilər.
Nəticə: AI dövründə data mərkəzləri nə qədər sürətlə böyüyürsə, onları qoruyan qaydaların da eyni sürətlə yenilənməsi bir o qədər vacibdir.