Uşaqlar üçün satılan ucuz bir smart saat sadəcə yeri göstərməli idi. Amma WIRED-in təcrübəsi göstərdi ki, belə cihazlar yanlış əllərdə cibinizdəki casusa çevrilə bilər.
Lavanda və çəhrayı rəngli, 30 dollardan ucuz bu saat jurnalistin hərəkətini izləyib, gizli foto çəkib və mikrofonla otaqdakı söhbətləri dinləyib.
GPS işləmirdi, amma izləmə yenə dayanmadı
WIRED müxbiri Andy Greenberg yağışlı bir Nyu-York səhərində uşaqlar üçün nəzərdə tutulan GPS-li smart saatı taxaraq işə yollanıb. Saatı ona Amazon vasitəsilə yunanıstanlı təhlükəsizlik tədqiqatçısı Vangelis Stykas göndərmişdi.
Greenberg metroya yaxınlaşanda Stykas-a yazıb ki, stansiyaya girir və mobil siqnal itə bilər. Cavab isə kifayət qədər qorxulu olub: “Bilirəm”.
Əslində Stykas jurnalistin mənzildən çıxdığı andan bəri onun yerini izləyirdi. Saatın GPS funksiyası düzgün işləməsə də, cihaz yaxınlıqdakı Wi-Fi şəbəkələrinin identifikatorlarını toplayıb uzaqdakı serverə göndərirdi.
GPS nasaz olsa belə, saat Wi-Fi məlumatları ilə jurnalistin Brooklyn-də hansı küçədən keçdiyini dəqiq müəyyən etməyə imkan verib.
Saat kamera və mikrofonu səssizcə işə saldı
Greenberg təxminən yarım saat sonra WIRED-in Manhattan ofisinə çatanda tədqiqatçılar saatın başqa funksiyasını ələ keçiriblər. Stykas cihazın kamerasını səssiz şəkildə aktivləşdirərək jurnalistin liftə girdiyi anın fotosunu çəkib.
Bir neçə dəqiqə sonra o, müxbirin masasında oturduğu daha bir şəkil əldə edib. Daha sonra isə saatın mikrofonu uzaqdan işə salınıb və səs Felipe Solferini adlı digər tədqiqatçıya ötürülüb.
Solferini bu yolla jurnalistin həmkarının həftəsonu ziyarət etdiyi incəsənət sərgisi barədə danışığını eşidib. Ən narahatedici məqam isə budur: saat ekranda nə dinləmə, nə foto çəkilişi, nə də müdaxilə barədə heç bir xəbərdarlıq göstərməyib.
Problem təkcə bir ucuz saatda deyil
Bu cihaz CJC adlı az tanınan brend tərəfindən satılır və Çinin Shenzhen şəhərində yerləşən YiQingTeng Electronics istehsalıdır. Qiymətinin 30 dollardan aşağı olması onu valideynlər üçün əlçatan edir, amma təhlükəsizlik səviyyəsi ciddi suallar doğurur.
Daha böyük problem isə saatın istifadə etdiyi onlayn platformadır. Stykas və Solferini bildirirlər ki, eyni infrastruktur onlarla başqa smart saat və GPS izləmə cihazında da istifadə olunur.
Tədqiqatçılar Black Hat kibertəhlükəsizlik konfransında 70-dən çox GPS-li saat və avtomobil aksesuarının təchizat zənciri və təhlükəsizlik vəziyyəti barədə araşdırmalarını təqdim etməyi planlaşdırırlar. Onların tapıntılarına görə, 30-dan çox cihaz YiQingTeng, Wonlex, Shenzhen 3G Electronics və ya SETracker tətbiqi ilə bağlı texnologiya və serverlərdən istifadə edir.
Valideynlər üçün rahatlıq, hakerlər üçün fürsət
Uşaq smart saatlarının əsas vədi sadədir: valideyn övladının harada olduğunu görə bilir. Amma zəif qorunan serverlər və yoxlanmamış proqram təminatı bu rahatlığı riskə çevirir.
Belə cihazlar kamera, mikrofon, GPS və şəbəkə məlumatlarını bir yerdə daşıyır. Əgər bunlara kənar şəxs giriş əldə edirsə, nəticə sadəcə texniki boşluq yox, real həyatda izləmə və dinləmə təhlükəsidir.
Bu hadisə göstərir ki, “ucuz və iş görür” yanaşması xüsusilə uşaqlar üçün nəzərdə tutulan cihazlarda təhlükəli ola bilər. Smart saat almadan əvvəl brendin təhlükəsizlik reputasiyasını, tətbiqin icazələrini və yeniləmə tarixçəsini yoxlamaq vacibdir.
Nəticə: Uşaq smart saatı valideynə rahatlıq verməlidir, amma zəif təhlükəsizlik onu uşağın biləyindəki gizli izləmə cihazına çevirə bilər.