Lithium-ion batareyalar illərdir smartfonlardan elektrik avtomobillərinə qədər hər yerdədir. Amma onların yanğın riski və bahalı xammal problemi yeni bir rəqibi önə çıxarır: sodium-ion batareyalar.
California mərkəzli Unigrid indi bu yarışda ciddi addım atıb. Şirkətin sodium-ion batareyası Hyundai-nin sərt təhlükəsizlik testlərindən uğurla keçib.
Hyundai testləri nəyi göstərdi?
Unigrid-in hazırladığı batareya sodium chromium oxide, yəni NCO hüceyrə kimyasından istifadə edir. Bu texnologiyada enerji daşıyıcısı kimi lithium deyil, sodium ionları işləyir.
Hyundai-nin texniki qiymətləndirmə proqramında batareyalar təhlükəsizlik, davamlılıq və temperatur dözümlülüyü baxımından sınaqdan keçirilib. Nəticə isə sodium-ion texnologiyası üçün çox ümidverici olub.
Unigrid-in sodium-ion NCO batareyaları -20°C-dən 60°C-yə qədər temperatur aralığında işləyib, testlər zamanı nə yanğın, nə də istiliyin digər hüceyrələrə yayılması qeydə alınıb.
Əsas üstünlük: daha az yanğın riski
Lithium-ion batareyalarda ən böyük təhlükələrdən biri “thermal runaway” adlanan prosesdir. Bu zaman batareya həddindən artıq qızır, yanğın başlayır və istilik qonşu hüceyrələrə keçə bilir.
Bu risk xüsusilə elektrik avtomobilləri, enerji saxlama stansiyaları və fabriklər üçün ciddi problemdir. Unigrid-in testlərdə yanğın və istilik yayılması göstərməməsi buna görə önəmli mərhələ sayılır.
Şirkət bildirir ki, batareyalarda uzunmüddətli yükləmə-boşaltma dövrlərindən sonra tutum itkisi də minimal olub. Bu isə texnologiyanın təkcə təhlükəsiz deyil, həm də praktik istifadə üçün davamlı ola biləcəyini göstərir.
Sodium-ion lithium-ion-u əvəz edə bilərmi?
Sodium-ion batareyalar yeni ideya deyil. Əslində, bu texnologiya lithium-ion ilə təxminən eyni dövrdən araşdırılırdı.
Lithium-ion illər ərzində daha yüksək enerji sıxlığına görə bazarı ələ keçirdi. Yəni eyni ölçüdə daha çox enerji saxlaya bildiyi üçün smartfonlar, noutbuklar və elektrik avtomobillərində standart seçimə çevrildi.
Amma sodium-ion-un da güclü tərəfləri var. Sodium daha geniş yayılıb, potensial olaraq daha ucuzdur və bəzi ssenarilərdə təhlükəsizlik baxımından daha cəlbedici görünür.
Bu texnologiya harada daha tez görünə bilər?
Sodium-ion batareyaların əvvəlcə böyük enerji saxlama sistemlərində, sənaye obyektlərində və daha sərfəli elektrik nəqliyyatında istifadəsi real görünür. Çünki bu sahələrdə təhlükəsizlik və qiymət bəzən maksimum enerji sıxlığından daha vacib olur.
Smartfon və premium elektrik avtomobillərində lithium-ion hələ bir müddət üstün qala bilər. Lakin Unigrid kimi startapların uğurlu testləri bazarda balansı dəyişə bilər.
Hyundai kimi böyük avtomobil şirkətinin bu texnologiyanı sınaqdan keçirməsi də təsadüfi deyil. Avtomobil sənayesi daha ucuz, daha təhlükəsiz və daha davamlı batareya alternativlərini aktiv şəkildə axtarır.
Nəticə: Unigrid-in Hyundai testlərindən uğurla çıxması sodium-ion batareyaların artıq laboratoriya ideyası deyil, real bazar namizədi olduğunu göstərir.