Adi internet avadanlığı savaş meydanında ölümcül dron şəbəkəsinin “sinir sistemi”nə çevrilə bilərmi? Ukraynalı mülki şəxslər və həlak olanların ailələri indi bu sualın cavabını ABŞ məhkəməsində axtarır.
Ubiquiti Inc. Nyu-Yorkun Manhetten federal məhkəməsində iddia ilə üzləşib. İddiaçılar bildirirlər ki, şirkətin uzunməsafəli simsiz rabitə qurğuları Rusiya qüvvələrinin Ukraynada dron əməliyyatlarında istifadə etdiyi komanda şəbəkəsinin vacib hissəsinə çevrilib.
İddianın mərkəzində hansı texnologiya dayanır?
Ubiquiti əsasən uzun məsafəyə internet bağlantısı ötürən simsiz “bridge” avadanlıqları ilə tanınır. Bu qurğular kabel çəkməyin çətin və ya mümkün olmadığı ərazilərdə iki nöqtə arasında şəbəkə bağlantısı yaratmaq üçün istifadə olunur.
Məhz bu xüsusiyyət onları mülki internet infrastrukturu üçün faydalı edir. Amma iddiaya görə, eyni texnologiya döyüş bölgəsində kəşfiyyat qrupları, dron operatorları, zərbə bölmələri və komandirlər arasında rabitə üçün də istifadə oluna bilər.
İddiaçılar Ubiquiti avadanlıqlarının təxminən 100 kilometrlik döyüş şəbəkəsində rabitəni təmin etdiyini iddia edirlər.
Ukraynalı ailələr nəyi sübut etməyə çalışır?
Məhkəmə iddiasında bildirilir ki, Ubiquiti məhsulları Rusiya ilə bağlı ixrac məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, vasitəçi təchizat zəncirləri üzərindən Rusiya qüvvələrinə çatıb. İddiaçılar bunun mülki şəxslərə qarşı dron hücumlarının effektivliyini artırdığını deyirlər.
Onların fikrincə, şirkət bu axının qarşısını daha sərt nəzarətlə ala bilərdi. Məsələn, geofencing tətbiq etmək, şübhəli distribütorları dayandırmaq və sanksiyalardan yayınma marşrutlarını izləmək kimi addımlar qeyd olunur.
Dron müharibəsində rabitə niyə bu qədər kritikdir?
Rusiya-Ukrayna müharibəsi göstərdi ki, dronlar artıq müasir döyüş meydanının əsas silahlarından biridir. Hər iki tərəf həm dronlardan, həm də onları sıradan çıxarmaq üçün radioelektron mübarizə sistemlərindən geniş istifadə edir.
Buna baxmayaraq, simsiz idarə olunan dronlar hələ də xüsusilə düşmən xəttinin arxasına zərbələrdə mühüm rol oynayır. Belə əməliyyatlarda sabit və uzunməsafəli rabitə şəbəkəsi ciddi üstünlük yarada bilər.
Ubiquiti hələlik nə deyir?
Hazırda Ubiquiti iddialara açıq cavab verməyib və məhkəməyə rəsmi müdafiə sənədi təqdim etməyib. Eyni zamanda, yazı hazırlanarkən şirkət ABŞ və ya Avropa İttifaqı tərəfindən Ukrayna ilə bağlı sanksiya və ixrac nəzarəti pozuntusuna görə ittiham olunmayıb.
Bu iş texnologiya şirkətləri üçün daha böyük bir sualı gündəmə gətirir: məhsul mülki bazar üçün hazırlansa belə, onun müharibədə necə istifadə olunmasına görə məsuliyyət harada başlayır?
Nəticə: Ubiquiti işi göstərir ki, adi şəbəkə avadanlığı belə müasir müharibədə strateji alətə çevrilə bilər və texnologiya şirkətləri üçün tədarük zəncirinə nəzarət artıq sadəcə biznes məsələsi deyil.