Kvant kompüterləri hələ də çoxları üçün laboratoriya divarları arxasında qalan sirli texnologiyadır. Amma PsiQuantum CEO-su Jeremy O’Brien hesab edir ki, bu sahədə sadəcə “bir az daha yaxşı” cihazlar qurmaq bizi böyük sıçrayışa aparmayacaq.
Onun fikrincə, kvant yarışında əsas məsələ mövcud yanaşmanı böyütmək yox, hədəfi düzgün başa düşməkdir. Çünki Ay-a getmək istəyirsənsə, Empire State Building-ə çıxmaq üçün nərdivan uzatmaqla uzağa gedə bilməzsən.
Əgər məqsədin Empire State Building-in zirvəsinə çıxmaq olduğunu düşünürsənsə, daha uzun nərdivanlar qurarsan. Amma məqsədin Ay-a çatmaqdırsa, tamamilə fərqli yanaşma seçməlisən.
Milyon kubitlik hədəf niyə bu qədər vacib sayılırdı?
Kvant kompüterləri sahəsində əsas yarış illərdir eyni ideya ətrafında gedir: klassik superkompüterləri geridə qoyacaq maşın yaratmaq. Bunun üçün şirkətlər və tədqiqat mərkəzləri fərqli arxitekturalar, fərqli çiplər və fərqli kubit texnologiyaları üzərində işləyirlər.
Jeremy O’Brien və PsiQuantum komandası uzun müddət daha böyük hədəfə fokuslanıb: yüzlərlə yox, minlərlə də yox, milyonlarla kubitə çatmaq. O’Brien bu istiqamətdə “fanatik” olduqlarını deyərək, real kvant üstünlüyünün məhz bu miqyasda görünə biləcəyini vurğulayıb.
Sadəcə daha çox kubit kifayət etməyə bilər
Bir neçə il əvvəl kvant kompüterləri haqqında danışanda ən çox verilən sual bu idi: cihazda neçə kubit var? Sanki daha böyük rəqəm avtomatik olaraq daha güclü kompüter demək idi.
Amma sahə sürətlə dəyişir. Tədqiqatçılar artıq yalnız kubit sayını artırmaqla kifayətlənmir, daha sabit, daha az səhv edən və daha etibarlı kubitlər yaratmağa çalışırlar.
Bunun səbəbi sadədir: kvant prosessorları xətalara çox həssasdır. Milyonlarla zəif kubit əvəzinə, daha az sayda, amma xətaya davamlı kubit bəzi ssenarilərdə daha ağıllı yol ola bilər.
Kvant yarışında yeni mərhələ başlayır
O’Brien-in fikirləri maraqlı bir dövrə təsadüf edir. O vaxt kvant sahəsində miqyas və kubit sayı əsas uğur göstəricisi kimi görünürdü.
İndi isə gündəm dəyişib: daha ağıllı arxitekturalar, xətaların düzəldilməsi və real dünyada işləyə bilən kvant sistemləri ön plana çıxır. Ekspertlər hesab edirlər ki, yeni elmi irəliləyişlər sayəsində gələcəyin kvant kompüterləri əvvəl düşündüyümüz qədər çox kubitə ehtiyac duymaya bilər.
Bu, PsiQuantum kimi şirkətlər üçün həm çağırış, həm də fürsətdir. Çünki kvant kompüterinin məqsədi sadəcə böyük görünmək deyil, klassik maşınların bacarmadığı hesablamaları praktik şəkildə yerinə yetirməkdir.
Nəticə: Kvant kompüter yarışında qalib gəlmək üçün sadəcə daha çox kubit toplamaq yox, problemi tamamilə fərqli bucaqdan həll etmək lazım ola bilər.