NATO şərq sərhədlərində adi müdafiə xətti yox, real vaxtda düşünən və cavab verən nəhəng AI şəbəkəsi qurur. Məqsəd sadədir: təhlükəni hamıdan əvvəl görmək və zərbə qərarını saniyələrə endirmək.
Eastern Flank Deterrence Initiative adlanan bu plan alyansın Finlandiyadan Rumıniyaya qədər uzanan sərhədini peyklər, dronlar, radarlar, yer sensorları və kameralarla bir “rəqəmsal tor” kimi birləşdirməyi hədəfləyir.
“Kill Web” nədir və niyə bu qədər önəmlidir?
Business Insider-in yazdığına görə, German tabloid BILD daxili sənədlərə çıxış əldə edib və həmin sənədlərdə əsas rəqib açıq şəkildə göstərilir: Russia. Planın mərkəzində isə “Kill Web” adlandırılan bağlı müdafiə şəbəkəsi dayanır.
Bu sistemdə bir sensor sıradan çıxsa, digər mənbə dərhal boşluğu doldurur. Yəni sərhədin bir nöqtəsinə yox, bütün xəttə eyni anda baxan, məlumatı süzən və komandirlərə daha sürətli qərar imkanı verən mexanizm qurulur.
NATO bu dövrəni altı sözlə izah edir: “See first. Decide first. Strike first.”
AI qərarı sürətləndirir, amma son sözü hələ insan deyir
Əvvəllər bir dron hədəf aşkarlayanda məlumat qərargaha ötürülür, analitiklər yoxlayır, sonra əmr aşağı komanda zəncirinə göndərilirdi. NATO artıq bu qədər vaxt itirmək istəmir.
Yeni modeldə üzv ölkələrdən gələn məlumatlar vahid əməliyyat mənzərəsində birləşdirilir. Palantir-in Maven Smart System platforması burada AI “beyin” rolunu oynayır və müxtəlif sensor axınlarını komandirlər üçün daha aydın hala gətirir.
Ətraf ekosistemdə RTX, Rheinmetall, Saab, Lockheed Martin və Boeing kimi böyük müdafiə şirkətləri də yer alır. Məsələn, dron Rusiya zirehli kolonnası görərsə, sistem bunu eyni anda peyk görüntüləri, radar və yer sensorları ilə tutuşdura bilər.
İlk zərbəni əsgər yox, maşın qarşılamalıdır
NATO-nun planında ön xəttin rolu da dəyişir. Hücum baş verərsə, ilk təması pilotsuz sistemlər, yer robotları və sensor zonaları qarşılamalıdır.
Bu yanaşmanın məntiqi sərtdir: ilk zərbəni insan yox, maşın alsın. Amma bu, tankların, artilleriyanın, döyüş təyyarələrinin və əsgərlərin aradan çıxması demək deyil.
US Army Europe and Africa sözçüsü Maj. Matt Blubaugh bildirib ki, EFDI tankları, artilleriyanı, qırıcıları və əsgərləri əvəz etmir. Onun sözlərinə görə, sistem bu qüvvələrin döyüş gücünü qorumaq və komandirlərə daha çox vaxt qazandırmaq üçün hazırlanır.
Ukrayna müharibəsindən çıxan dərs: ucuz dronlar oyunu dəyişir
Bu konsepsiyanın kökü birbaşa Ukraine müharibəsində görünən təcrübəyə gedib çıxır. Minlərlə ucuz dron, robot və sensor böyük orduların say üstünlüyünü balanslaşdırmaq üçün ciddi alətə çevrilib.
NATO indi həmin “kill chain” məntiqini ayrı-ayrı cəbhədən çıxarıb bütün alyans səviyyəsinə yaymaq istəyir. Bu, Avropada müdafiə startup-larına marağın artdığı və avtonom yer sistemlərinin hərbi planlara daha çox daxil edildiyi dövrə təsadüf edir.
Əsas sual isə açıq qalır: AI nə qədər sürətli qərar versə də, ona nə qədər nəzarət ediləcək? Çünki belə sistemlərdə sürət üstünlük yaradır, amma məsuliyyət insan faktorundan qaça bilmir.
Nəticə: NATO-nun “Kill Web” planı gələcəyin müharibəsində qalibin ən böyük silahının təkcə raket yox, məlumatı hamıdan tez görüb düzgün istifadə etmək bacarığı olacağını göstərir.