Meta bu həftə təqdim etdiyi yeni AI funksiyasını cəmi bir neçə günə geri çəkdi. Səbəb isə sadədir: istifadəçilər public Instagram hesablarını etiketləyərək onların kontentinə əsaslanan süni intellekt şəkilləri yarada bilirdilər.

Bu isə icazəsiz deepfake, şəxsi görüntülərin istismarı və dələduzluq riskləri ilə bağlı ciddi narahatlıq yaratdı. Tənqidlər o qədər güclü oldu ki, Meta funksiyanı tamamilə söndürməyə məcbur qaldı.

Instagram-da AI şəkil yaratmaq niyə problemə çevrildi?

Meta-nın planına görə, istifadəçilər Meta AI daxilində hər hansı public Instagram hesabını @mention edərək həmin hesabın paylaşımlarından “istinad” kimi istifadə edə biləcəkdilər. Yəni hesab sahibi ayrıca icazə verməsə belə, onun açıq kontenti AI tərəfindən yeni şəkillərin yaradılmasında əsas götürülə bilərdi.

Şirkət bunu yaradıcı alət kimi təqdim edirdi. Amma istifadəçilər və hüquq müdafiəçiləri üçün əsas sual bu idi: “Açıq profil” avtomatik olaraq “AI üçün sərbəst material” deməkdirmi?

Meta açıqlamasında bildirib: “Geribildirimi eşitdik, bu funksiya hədəfi tutmadı, ona görə artıq əlçatan deyil.”

Meta əvvəlcə opt-out təklif etdi, sonra funksiyanı bağladı

Meta əvvəlcə istifadəçilərə bu funksiyadan imtina etmək imkanı vermişdi. Amma bunun üçün parametrlərin içində ayrıca seçim tapmaq lazım idi.

Bu yanaşma da tənqid olundu, çünki riskli funksiyanın standart olaraq aktiv olması istifadəçilərin üzərinə əlavə yük qoyurdu. Bir çox ekspert hesab edir ki, belə hallarda razılıq əvvəlcədən alınmalı, imtina isə gizli menyularda axtarılmamalıdır.

Deepfake qorxusu: məşhurlar, yaradıcılar və adi istifadəçilər risk altında

National Center on Sexual Exploitation təşkilatından Haley McNamara funksiyanı sərt tənqid edib. Onun sözlərinə görə, bu cür alətlər insanın öz siması və görüntüsü üzərində hüquqlarını zəiflədir, həm də sextortion və digər fırıldaqçılıq sxemləri üçün təhlükəli imkan yaradır.

Screen Actors Guild də üzvlərinə bu funksiyadan imtina etməyi tövsiyə etmiş və bunun üçün təlimat paylaşmışdı. Xüsusilə aktyorlar, influenserlər və kontent yaradıcıları üçün AI ilə yaradılan icazəsiz görüntülər real reputasiya riski yarada bilər.

Bu hadisə AI dövründə razılıq məsələsini yenidən gündəmə gətirdi

Meta-nın geri addımı göstərir ki, AI funksiyaları təkcə texniki yenilik kimi təqdim oluna bilməz. İstifadəçi razılığı, şəxsi görüntü hüquqları və sui-istifadə riskləri artıq məhsul dizaynının mərkəzində olmalıdır.

Instagram kimi milyardlarla istifadəçisi olan platformada belə bir funksiya kiçik detal deyil. Bir düymə ilə real insanların kontentindən yeni AI görüntülər yaratmaq həm hüquqi, həm də etik baxımdan böyük müzakirə açır.

Nəticə: Meta-nın bu funksiyanı dayandırması AI alətlərində “əvvəl işə sal, sonra düzəldərik” yanaşmasının artıq istifadəçilər tərəfindən qəbul edilmədiyini göstərir.