Jaguar Land Rover-a edilən kiberhücum sadəcə zavodları dayandırmadı — Britaniya iqtisadiyyatına tarixi zərbə vurdu. New York Times araşdırmasına görə, bu hücumun arxasında rus haker qrupu dayanıb.
Hadisə 31 avqust 2025-ci ildə başlayıb və JLR-in istehsal xətlərini təxminən altı həftə iflic edib. Nəticədə minlərlə şirkət, təchizatçı və işçi zəncirvari şəkildə təsirlənib.
Hücumun Britaniya iqtisadiyyatına vurduğu zərər təxminən 2,5 milyard dollar qiymətləndirilir və bu, ölkə tarixində ən bahalı kiberhücum sayılır.
Hakerlər sistemi necə ələ keçirdi?
Araşdırmaya görə, hücum klassik, amma çox effektiv bir üsulla başlayıb: vishing. Yəni hakerlər özlərini şirkət daxilindən olan əməkdaş kimi göstərərək JLR işçilərini aldadıblar.
Onlar əməkdaşlardan login məlumatlarını əldə edib, bəzi hallarda administrator səlahiyyətlərinə qədər çıxış qazanıblar. Bundan sonra hakerlər adi giriş mexanizmlərindən istifadə edərək sistemə daxil olub və JLR-in IT şəbəkəsində irəliləyiblər.
1 sentyabrda istehsal xətləri dayanıb, işçilərə isə evdə qalmaq tapşırılıb. Problem təkcə zavod divarları ilə məhdudlaşmayıb.
Bir şirkətə hücum, minlərlə quruma təsir
Britaniyanın Cyber Monitoring Centre qurumu ümumi iqtisadi zərəri 1,9 milyard funt sterlinq səviyyəsində qiymətləndirib. JLR-in təchizat zəncirində yer alan 5 000-dən çox təşkilat bu hücumdan təsirlənib.
Bank of England da hadisənin iqtisadi artıma mənfi təsir etdiyini bildirib. Qurumun məlumatına görə, əsas istehsal göstəricisi gözləniləndən az — cəmi 0,2% artıb.
Britaniya hökuməti vəziyyətə fövqəladə reaksiya verərək JLR-in təchizat zəncirini bərpa etmək üçün 1,5 milyard funt sterlinq, yəni təxminən 2 milyard dollar kredit ayırıb. Kiberhücum üçün bu miqyasda dövlət müdaxiləsi nadir hadisə sayılır.
İşin içində təkcə rus hakerlər yox imiş
Microsoft-un rus haker qrupunu izlədiyi və onların kimliyi barədə JLR-i xəbərdar etdiyi bildirilir. Araşdırmada FBI, Britaniyanın National Crime Agency, National Cyber Security Centre, Google-un Mandiant bölməsi və Palo Alto Networks də iştirak edib.
İlkin mərhələdə Telegram-da Scattered Lapsus$ Hunters adlı qrup hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdü. Lakin New York Times araşdırması hadisənin ayrıca rus əməliyyatı ilə bağlı olduğunu göstərir.
Ən maraqlı məqam isə budur: JLR şəbəkəsində yalnız rus hakerlər olmayıb. Rey ləqəbli iordaniyalı hakerin də şirkətin bəzi sistemlərinə ayrıca sızdığı müəyyən edilib.
Bu fakt böyük şirkətlərin eyni anda həm dövlətlə əlaqəli, həm də kriminal hakerlərin hədəfinə çevrildiyini göstərir. Yüksək dəyərli texnoloji və sənaye infrastrukturları artıq bir deyil, bir neçə təhlükə mənbəyi ilə üz-üzədir.
Nəticə: Jaguar Land Rover hadisəsi göstərdi ki, bir neçə oğurlanmış şifrə bütöv bir istehsal nəhəngini dayandıra və ölkə iqtisadiyyatına milyardlarla dollarlıq zərər vura bilər.