Silicon Valley illərdir bizə daha rahat həyat vəd edir. Bəs bu rahatlıq əslində gündəlik həyatımızı daha cansıxıcı, daha passiv və daha “toxunulmaz” hala gətiribsə?
Yazıçı, dizayner və akademik Ian Bogost yeni kitabı “The Small Stuff: How to Lead a More Gratifying Life” ilə məhz bu sualı ortaya atır. O, texnologiyanın təkcə ekranlarda yox, avtomobillərdə, qapılarda, hamamlarda və gündəlik əşyalarla münasibətimizdə də həyatımızı dəyişdirdiyini deyir.
Rahatlıq hər zaman yaxşı xəbər deyil
Bogost-un fikrincə, müasir texnologiya bir çox fiziki təcrübəni həyatımızdan sakitcə çıxarıb. Əvvəllər avtomobili idarə etmək, qapını açmaq və ya sadə gündəlik işləri görmək müəyyən diqqət, bacarıq və iştirak tələb edirdi.
İndi isə bir çox şey avtomatlaşdırılıb, yumşaldılıb və arxa plana keçirilib. Nəticədə insan dünyaya daha az toxunur, daha az qərar verir və bəzən öz həyatının müşahidəçisinə çevrilir.
“The Small Stuff” gündəlik həyatımızın avtomobildən qapılara, hamamdan məişət əşyalarına qədər “maddiliyini” itirdiyini iddia edir.
Mexaniki sürətlər qutusundan başlayan böyük sual
Kitabın əsas çıxış nöqtələrindən biri Bogost-un The Atlantic-də yayımlanan mexaniki sürətlər qutusu ilə bağlı məşhur məqaləsidir. O yazıda müəllif “stick shift” avtomobillərin azalmasını sadəcə avtomobil sənayesindəki dəyişiklik kimi yox, daha böyük mədəni dönüş kimi izah edirdi.
Mexaniki sürətlər qutusu sürücüdən diqqət və bacarıq istəyirdi. Avtomatik sistemlər isə prosesi asanlaşdırdı, amma sürücü ilə maşın arasındakı fiziki əlaqəni də zəiflətdi.
Silicon Valley yanlış problemləri həll edir?
Bogost-un kitabı özünüinkişaf janrına bənzəyən adına baxmayaraq, texnologiya dünyasına kifayət qədər sərt suallar verir. O, “daha rahat”, “daha sürətli” və “daha ağıllı” məhsulların həqiqətən daha dolğun həyat yaratdığını şübhə altına alır.
Burada əsas məsələ texnologiyadan imtina etmək deyil. Söhbət ondan gedir ki, hər şeyi görünməz və avtomatik hala gətirdikcə, gündəlik həyatın bizi dünyaya bağlayan kiçik detallarını itirə bilərik.
Kiçik şeylər niyə bu qədər vacibdir?
“The Small Stuff” oxucuya böyük texnoloji inqilablardan yox, adi əşyaların necə dəyişdiyindən danışır. Çünki bəzən həyat keyfiyyətimizi müəyyən edən məhz həmin xırda, fiziki və təkrarlanan təcrübələr olur.
Bogost bu yanaşma ilə texnologiyanın gələcəyinə fərqli baxış təklif edir. Bəlkə də daha yaxşı həyat üçün hər şeyi asanlaşdırmaq yox, bəzi şeyləri yenidən hiss etmək lazımdır.
Nəticə: Ian Bogost-un mesajı sadədir: texnologiya həyatımızı rahatlaşdırarkən, bizi həyatı yaşadan kiçik toxunuşlardan uzaqlaşdırmamalıdır.