Elektrikli nəqliyyat dünyasında böyük səs-küy yaradan Donut Lab indi ciddi ittihamların mərkəzindədir. Şirkətin “dünyanın ilk istehsala hazır solid-state batareyası” kimi təqdim etdiyi texnologiya, araşdırmaya görə, əslində adi lithium-ion batareya ola bilər.
Yanvarda Finlandiya şirkəti Donut Lab bu batareyanı Verge TS Pro motosikletinin əsas enerji mənbəyi kimi göstərmişdi. CES 2026 zamanı telefon ölçüsündə olan bu batareya CNET-in Best Transportation kateqoriyasında finalistlərdən biri olmuşdu.
“Gələcəyin batareyası” deyildi, amma sübutlar başqa şey göstərir
Batareya tədqiqatçısı Ryan Inis Hughes, Ziroth adlı YouTube kanalı üzərindən yayımladığı araşdırmada Donut Lab-in iddialarını ciddi şəkildə şübhə altına alıb. Hughes və 20-dən çox mütəxəssisdən ibarət komanda batareyanın elektrokimyəvi davranışını analiz edib.
Onların təqdim etdiyi gərginlik qrafikləri və hüceyrə genişlənməsi məlumatları batareyanın sodium-ion solid-state deyil, lithium-ion texnologiyasına əsaslandığını göstərir. Bu isə Donut Lab-in əsas marketinq vədi ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir.
Donut Lab-in 400 Wh/kg enerji sıxlığı və 100.000 dövr ömrü iddiası batareya dünyasında “müqəddəs qraal” sayılan göstəricilərdən idi.
Şübhələr aylar əvvəl başlamışdı
Bu araşdırma tamamilə gözlənilməz olmadı. EV və batareya bazarını izləyən Electrek hələ aprelin ortalarında Donut Lab məhsulu ilə bağlı “fırıldaq” iddiası irəli sürən məlumat yayımlamışdı.
Electrek-in baş redaktoru Fred Lambert indi bildirir ki, sayt bu məsələni erkən görmüşdü. Onun sözlərinə görə, yeni araşdırma batareyanın istehsalı və göndərilməsi ilə bağlı iddialarda açıq uyğunsuzluqlar olduğunu üzə çıxarıb.
Investorlar da aldadılmış ola bilər
Lambert-in yazdığına görə, Donut Lab yalnız texnologiya həvəskarlarını yox, investorları da inandırmağı bacarıb. Şirkətin 1.300-dən çox, əsasən kiçik investordan təxminən 25 milyon dollar topladığı bildirilir.
Əgər iddialar təsdiqlənsə, bu hadisə texnologiya dünyasında Theranos qalmaqalını xatırlada bilər. O vaxt Elizabeth Holmes qan testi startapı ilə bağlı saxta vədlərə görə 11 il həbs cəzası almışdı.
Solid-state niyə bu qədər önəmlidir?
Solid-state batareyalar elektrikli avtomobillər üçün daha yüksək enerji sıxlığı, daha sürətli şarj və daha yaxşı təhlükəsizlik vəd edir. Buna görə belə bir texnologiyanın istehsala hazır olması bütün EV bazarı üçün böyük sıçrayış sayılardı.
Amma məhz buna görə bu sahədə verilən iddialar ciddi sübut tələb edir. Donut Lab-in vəziyyətində isə indiki sübutlar şirkətin danışdığı hekayədən çox fərqli mənzərə yaradır.
Donut Lab nümayəndəsi CNET-in şərh sorğusuna dərhal cavab verməyib. The Verge, AutoEvolution və Electrek kimi nəşrlər də Hughes-un araşdırmasının nəticələrini işıqlandırıb.
Nəticə: Donut Lab hadisəsi bir daha göstərir ki, batareya texnologiyasında böyük vədlər yalnız laboratoriya sübutları və şəffaf testlərlə dəyər qazanır.