CAPTCHA-lardan bezmisiniz? Cloudflare və böyük brauzerlər internetdə “insansan, yoxsa botsan?” sualını izləmə olmadan cavablandıracaq yeni sistem üzərində işləyir.
Cloudflare, Mozilla Firefox, Google Chrome, Microsoft Edge və Shopify birlikdə PACT adlı yeni protokol hazırlayır. Məqsəd istifadəçini izləmədən, məcburi giriş və yorucu CAPTCHA-lar olmadan trafikin real insan, icazəli AI agenti və ya zərərli bot olduğunu ayırd etməkdir.
Botlar artıq internetdə insanları keçib
Bu təşəbbüs təsadüfi vaxtda ortaya çıxmayıb. Cloudflare Radar məlumatlarına görə, avtomatlaşdırılmış sistemlər artıq qlobal web trafikin böyük hissəsini təşkil edir.
Cloudflare-ə görə, web məzmununa gedən HTTP sorğularının təxminən 58%-i botlardan, 42%-i isə insanlardan gəlir.
Cloudflare CEO-su Matthew Prince bildirib ki, ChatGPT və Gemini kimi köməkçilər üçün işləyən agentic AI proqramları bu keçidi əvvəlki proqnozlardan təxminən 18 ay tezləşdirib. Yəni internet artıq təkcə insanların gəzdiyi yer deyil — AI agentləri də aktiv şəkildə saytlara daxil olur.
PACT necə işləyəcək?
Private Access Control Tokens, qısaca PACT, saytların istifadəçi haqqında güclü etibara sahib olduqda anonim token verməsinə əsaslanır. Brauzer bu tokeni saxlayır və başqa saytlara “bu sessiyanın arxasında real insan və ya icazəli agent var” siqnalı kimi təqdim edə bilir.
Əsas məqam budur: token istifadəçinin haralara girdiyini izləmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Protokol elə qurulur ki, saytlar bu məlumatdan istifadə edərək baxış tarixçəsini yenidən qura bilməsin.
CAPTCHA əvəzinə daha sakit təhlükəsizlik
Cloudflare CTO-su Dane Knecht bildirib ki, internetlə qarşılıqlı əlaqəmiz fundamental şəkildə dəyişir. Onun sözlərinə görə, AI trafiki genişləndikcə mövcud təhlükəsizlik alətləri çox kobud və ümumi qalır.
Bu sistem bütün avtomatlaşdırılmış trafiki bloklamaq üçün yaradılmayıb. Məqsəd qanuni AI agentlərini, məsələn istifadəçi adından işləyən köməkçiləri, zərərli scraper-lərdən və sui-istifadə botlarından ayırmaqdır.
Açıq web üçün yeni balans axtarışı
Mozilla, Microsoft və Google bu təşəbbüsü açıq web üçün vacib addım kimi görür. Çünki avtomatlaşdırılmış trafikin artması saytları daha sərt üsullara — paywall, məcburi login və invaziv izləmə mexanizmlərinə yönəldə bilər.
Firefox-un CTO-su Bobby Holley avtomatlaşdırılmış trafiki “uçqun” kimi təsvir edib. Microsoft Edge komandasından Erik Anderson isə istifadəçini yormadan sui-istifadə ilə mübarizə aparan məxfilik yönümlü alətlərin kritik olduğunu vurğulayıb.
Shopify-nin layihəyə qoşulması da təsadüfi deyil. E-ticarət platformaları bot hücumları, saxta sifarişlər, qiymət scraping-i və hesab sui-istifadəsi ilə ən çox üzləşən sahələrdən biridir.
Nəticə: PACT uğurlu standartlaşarsa, internetdə təhlükəsizlik yoxlamaları daha az bezdirici, botlarla mübarizə isə istifadəçi məxfiliyinə daha uyğun ola bilər.