AI artıq sadəcə köməkçi alət deyil, bəzi auditoriyalarda imtahan sistemini alt-üst edən görünməz “tələbə”yə çevrilib. Brown University-də bir professorun apardığı sadə test isə bunu rəqəmlərlə göstərdi.

İqtisadiyyat professoru Roberto Serrano ev tapşırığı formatında keçirilən aralıq imtahanda sinfin orta balının 100 üzərindən 96 olduğunu görüb şübhələndi. Finalı auditoriyada keçirəndə isə eyni qrupun orta göstəricisi 48-ə düşdü.

96 baldan 48 bala: şübhəni doğuran rəqəmlər

Serrano-nun ECON 1170 adlı fənni adətən azsaylı və güclü tələbələrin seçdiyi inkişaf etmiş iqtisadiyyat kursudur. Əvvəllər bu dərsdə maksimum 30 tələbə olurdu, bu semestr isə birdən-birə 86 nəfər qeydiyyatdan keçdi.

Professorun fikrincə, tələbələri cəlb edən əsas səbəb imtahanların evdən yazıla bilməsi idi. Bu format Brown kampusunda baş verən faciədən sonra tətbiq olunmuşdu, çünki bəzi tələbələr dolu auditoriyada imtahan verməkdən narahat olduqlarını bildirmişdilər.

Aralıq imtahanda sinfin orta balı 96 oldu, 40 tələbə isə maksimum 100 bal topladı; auditoriyada keçirilən finalda orta nəticə 48-ə düşdü.

Serrano üçün ən qəribəsi təkcə yüksək ballar deyildi. Cavabların çoxu düzgün olsa da, üslub həddindən artıq dolaşıq və qeyri-təbii görünürdü.

Professor ChatGPT izi axtardı və finalı “sınaq”a çevirdi

Serrano və qiymətləndiricilər imtahan suallarını ChatGPT-yə daxil etdikdə oxşar cavablar aldıqlarını bildiriblər. Bundan sonra professor tələbələrə finalın mütləq auditoriyada keçiriləcəyini elan etdi.

O, açıq şəkildə dedi ki, aralıq və final nəticələrinin paylanmasını müqayisə edəcək. Əgər göstəricilər uyğun gəlsə, aralıq imtahan qüvvədə qalacaq, fərq böyük olsa, həmin nəticə ləğv ediləcək və finalın çəkisi artırılacaq.

Nəticə çox şey dedi: 18 tələbə kursdan çıxdı, daha 9 tələbə finala gəlmədi. El País-in yazdığına görə, bu 27 nəfərdən 22-si aralıq imtahanda 100 bal toplamışdı.

Bu, təkcə Brown-un problemi deyil

Hadisə ali təhsildə generativ AI istifadəsi ilə bağlı daha böyük mübahisəni yenidən gündəmə gətirdi. Serrano Inside Higher Ed və El País-ə açıqlamasında bu məsələni buraxmayacağını deyib.

Princeton tələbələri arasında aparılan son sorğuda respondentlərin 29,9 faizi ən azı bir imtahan və ya tapşırıqda köçürdüyünü etiraf edib. Bu halların böyük hissəsi AI alətlərindən istifadə ilə bağlı olub.

Brown-un öz hesabatına görə, bakalavr tələbələrinin əksəriyyəti generativ AI-dən həftəlik və ya gündəlik istifadə edir. Amma eyni zamanda çoxları bunun öyrənməyə və düşünmə bacarığına təsirindən narahatdır.

AI qadağan edilməlidir, yoxsa imtahanlar dəyişməlidir?

Universitetlər son iki ildə AI detektorları, yeni qiymətləndirmə metodları və daha çox auditoriya əsaslı imtahanlarla çıxış yolu axtarır. Amma detektorların səhv etməsi və tələbələrin alətləri daha ustalıqla istifadə etməsi problemi daha da çətinləşdirir.

Serrano isə məsələni daha sərt qoyur: cəmiyyətin böyük hissəsi düşünməyi proqramlara həvalə edərsə, bunun nəticəsi ağır ola bilər. Onun “biz axmaq olmağı seçə bilmərik” fikri də məhz bu narahatlığı əks etdirir.

Nəticə: Brown hadisəsi göstərir ki, AI təhsili sadəcə dəyişmir — universitetləri bilik, dürüstlük və qiymətləndirmə anlayışını yenidən qurmağa məcbur edir.