Texnologiya dünyasında ən böyük səhvimiz bəzən yeni ixtiranı həddən artıq tez “inqilab” elan etməkdir. Bill Gates-in illər əvvəl dediyi bir fikir bu gün AI və quantum computing dövründə daha da aktual səslənir.
Microsoft-un həmtəsisçisi və keçmiş CEO-su Gates texnologiyanın necə inkişaf etdiyini təkcə kənardan izləməyib, onu formalaşdıran adamlardan biri olub. Ona görə də onun hype, gözlənti və real irəliləyiş haqqında sözləri sadə sitat yox, ciddi xəbərdarlıq kimi oxunur.
Gates-in 1995-ci ildə dediyi söz niyə hələ də gündəmdədir?
Bill Gates 1995-ci ildə çıxan və böyük maraq doğuran “The Road Ahead” kitabında texnologiyanın gələcəyi barədə fikirlərini bölüşmüşdü. Həmin dövrdə o, Microsoft-un həm CEO-su, həm də sədri idi.
Kitabda ən diqqətçəkən məqamlardan biri insanların yeni texnologiyalara münasibəti ilə bağlı idi. Gates göstərirdi ki, biz yaxın gələcəyi şişirdirik, amma uzunmüddətli dəyişimi çox vaxt gözümüzdən qaçırırıq.
“Biz növbəti iki ildə baş verəcək dəyişikliyi həmişə olduğundan böyük görürük, növbəti on ildə baş verəcək dəyişikliyi isə kiçik qiymətləndiririk.”
AI hype-ı: dünənin səhvi bu gün də təkrarlanır
Bu fikir xüsusilə süni intellekt mövzusunda özünü açıq göstərir. AI 1960-cı illərdən bəri bir neçə dəfə böyük gözlənti dalğası yaşayıb, sonra isə məyusluq mərhələsinə keçib.
Yeni texnologiya ortaya çıxanda media, investorlar və şirkətlər tez nəticə gözləyir. Amma real innovasiya təkcə ideya ilə yox, infrastruktur, proqram təminatı, bazar hazırlığı və istifadəçi vərdişləri ilə birlikdə böyüyür.
Əsl dəyişiklik sakit gəlir, sonra birdən görünür
Texnologiyada böyük sıçrayışlar çox vaxt gündəlik kiçik addımların üst-üstə yığılması ilə yaranır. Hər il dəyişiklik kiçik görünə bilər, amma on il sonra geriyə baxanda mənzərə tamam başqa olur.
İnternet, smartfonlar və sosial media da əvvəlcə ya həddən artıq şişirdildi, ya da yetərincə ciddi qəbul edilmədi. Bu gün isə onlar biznesdən təhsilə, ünsiyyətdən xəbərlərə qədər həyatın əsas hissəsinə çevrilib.
Quantum computing də eyni tələyə düşə bilər
Quantum computing bunun ən yaxşı nümunələrindən biridir. Bəzi investorlar və müşahidəçilər bu sahədən çox tez nəticə gözləyir, görünən irəliləyiş yavaş olanda isə texnologiyanı vaxtından əvvəl “uğursuz” sayırlar.
Halbuki alimlər 2030-cu ilə qədər daha güclü kvant maşınlarının qurulacağına ümid edir. Bu da Gates-in fikrini bir daha təsdiqləyir: böyük dəyişiklik bəzən gec görünür, amma gələndə oyun qaydalarını dəyişir.
Nəticə: Bill Gates-in mesajı sadədir: texnologiyada nə qısa müddətli hype-a kor-koranə inanmaq, nə də uzunmüddətli potensialı kiçiltmək lazımdır.