AI bizə daha qısa iş həftəsi vəd edir, amma bu texnologiyanı yaradanların özləri gecə-gündüz işləyir. Sual sadədir: süni intellekt həqiqətən yükü azaldır, yoxsa sadəcə daha çox iş üçün boş yer açır?
OpenAI, Anthropic və digər AI laboratoriyaları şirkətləri “süni intellekt dövrünə” hazırlaşmağa çağırır, məhsuldarlığın elə artacağını deyirlər ki, 4 günlük, hətta 3 günlük iş həftəsi mümkün olacaq. Amma BBC-nin keçmiş əməkdaşlara istinadən yazdığına görə, bu laboratoriyaların içində mənzərə tamam başqadır.
AI laboratoriyalarında “gələcəyin işi” niyə bu qədər yorucudur?
Keçmiş əməkdaşların iddiasına görə, bəzi komandalar həftədə 90 saata qədər işləyib, həftəsonları görüşlər keçirib və klassik Silicon Valley “dayanmadan çalış” mədəniyyətindən çıxmayıb. Yəni AI alətləri gündəlik tapşırıqları sürətləndirsə də, iş yükünü avtomatik olaraq azaltmayıb.
Bunun əsas səbəblərindən biri AI şirkətləri arasındakı amansız yarışdır. Hər laboratoriya daha güclü model, daha sürətli məhsul və rəqibləri qabaqlayacaq yeni funksiya çıxarmağa çalışır.
BBC-nin məlumatına görə, OpenAI əməkdaşları üçün həftədə 50-60 saat işləmək “normal rejim” sayılıb, intensiv dövrlərdə isə bu rəqəm 90 saata yaxınlaşıb.
Kod sprintləri bitməyib, sadəcə AI dövrünə keçib
Texnologiya sektorunda “crunch time” yeni anlayış deyil. Məhsul buraxılışı yaxınlaşanda komandalar gecə-gündüz işləyir, kod yazır, test edir və son dəqiqə problemlərini həll edir.
AI dövründə də bu praktika yox olmayıb. Əksinə, modellərin sürətlə yenilənməsi və bazara birinci çıxmaq istəyi bu tempi daha da artırıb.
Şirkətlər AI vasitəsilə işin bir hissəsini avtomatlaşdırsa da, yaranan boşluğu çox vaxt istirahətlə yox, əlavə layihələrlə doldurur. Nəticədə əməkdaşlar əvvəlkindən daha geniş məsuliyyət daşıyır.
Rəhbərlər “çox işləmək” ideyasını hələ də qəhrəmanlaşdırır
Silicon Valley-də uzun iş saatlarını uğurun sübutu kimi təqdim edən rəhbərlər az deyil. OpenAI prezidenti Greg Brockman keçmişdə öz 90 saatlıq iş həftələrindən danışıb.
AI çip şirkəti Cerebras-ın həmtəsisçisi və CEO-su Andrew Feldman isə daha sərt mövqe sərgiləyib. O, 38 saatlıq iş həftəsi və iş-həyat balansı ilə böyük işlər görməyin mümkünlüyünü “ağlasığmaz” adlandırıb.
Bu yanaşma bir sual doğurur: daha çox işləmək həqiqətən daha çox nəticə deməkdir, yoxsa sadəcə məşğulluğu məhsuldarlıq kimi göstərməkdir? AI bu sualı daha da aktuallaşdırır.
AI vaxt qazandırır, amma həmin vaxt hara gedir?
Harvard Business School-un bu il dərc etdiyi araşdırmaya görə, AI-dan istifadə edərək daha sürətli işləyən əməkdaşlar çox vaxt iş saatlarını azaltmır. Əksinə, daha çox tapşırıq götürür və işlərinin əhatəsini genişləndirirlər.
AI Work Institute-un hesabatı da oxşar mənzərə göstərir. Bəzi əməkdaşlar AI sayəsində həftədə 11 saata qədər qənaət etdiklərini desələr də, bunun təxminən 6,5 saatını AI proseslərini idarə etməyə və səhvləri düzəltməyə sərf edirlər.
Yəni AI kömək edir, amma onu qurmaq, izləmək, yoxlamaq və səhvlərini təmizləmək də ayrıca işə çevrilir. Bu da “az işləyəcəyik” vədini xeyli zəiflədir.
3 günlük iş həftəsi hələlik xəyal kimi görünür
Əsas məsələ şirkətlərin AI-dan əldə etdikləri məhsuldarlıq qazancını necə istifadə edəcəyidir. Onlar bu qazancı əməkdaşların yükünü azaltmağa yönəldəcək, yoxsa boşalan saatlara yeni tapşırıqlar əlavə edəcək?
Hazırkı nümunələr ikinci variantın daha real olduğunu göstərir. AI işin tempini artırır, amma iş gününü qısaltmaq üçün təkbaşına kifayət etmir.
Nəticə: AI bizi daha səmərəli edə bilər, amma şirkət mədəniyyəti dəyişməsə, qazandığımız vaxt istirahətə yox, daha çox işə çevriləcək.