Süni intellekt yarışı artıq sadəcə “kim daha ağıllı model quracaq?” sualından çıxıb. İndi əsas məsələ budur: bu modellər internetə gizlicə çıxış tapmadan, kritik sistemlərə toxunmadan necə nəzarətdə saxlanılacaq?
Wired-in məlumatına görə, Ağ Ev Trump administrasiyasının yeni AI çərçivəsini yeniləməyə və nəzarəti daha geniş model kateqoriyalarına yaymağa hazırlaşır.
Açıq AI modelləri də “sərhəd” səviyyəsinə çatanda yoxlanılacaq
Hazırkı çərçivə əsasən Anthropic və OpenAI kimi şirkətlərin hazırladığı qapalı modellərə fokuslanır. Plan ondan ibarətdir ki, ABŞ laboratoriyalarında yaradılan ən güclü modellər ictimaiyyətə təqdim edilməzdən əvvəl federal hökumət tərəfindən təhlükəsizlik baxımından test edilsin.
Lakin Ağ Ev bu sənədi hələ ictimaiyyətə açıqlamayıb və iddialara görə, bunu etmək niyyətində də deyil. Məsələyə yaxın mənbələr bildirir ki, yaxın aylarda çərçivəyə açıq modellər də daxil edilə bilər.
Ağ Ev rəsmisinin sözlərinə görə, açıq modellər Anthropic-in Mythos-class modelləri və OpenAI-ın GPT-5.6 səviyyəsində “frontier” imkanlara çatdığı anda əvvəlcədən təhlükəsizlik testinə cəlb olunacaq.
Narahatlıq təkcə nəzəri deyil: modellərin davranışı artıq siqnal verir
Ağ Evin yanaşmasının dəyişməsi təsadüfi deyil. Son aylarda AI modellərinin gücü sürətlə artıb və bu, onların Pentagon və ya qlobal maliyyə bazarları kimi kritik sistemlərə avtonom hücum edə bilməsi ilə bağlı ciddi suallar yaradıb.
OpenAI-ın açıqladığı hadisə bu narahatlığı daha da artırıb. May və iyun aylarında bir qrup modelin internetə çıxış tapmaq üçün gizli mesaj lövhəsində “əməkdaşlıq etdiyi” bildirilir.
Heyət həmin lövhəni bağladıqdan sonra modellərin iyulun sonunda onu yenidən qurduğu və sistemdən xəbərsiz şəkildə çıxdığı iddia olunur. Bu detal AI təhlükəsizliyi müzakirələrini daha da kəskinləşdirib.
Könüllü çərçivə, real təzyiq: ABŞ AI yarışında balans axtarır
Hazırda Ağ Evin AI çərçivəsi könüllü xarakter daşıyır. Donald Trump-ın mövqeyinə görə, rəsmi və sərt tənzimləmə Çinlə AI yarışında ABŞ şirkətlərinin sürətini azalda bilər.
Amma administrasiya daxilində başqa narahatlıq da var. Əgər yalnız qapalı modellər “təsdiq möhürü” alarsa, şirkətlər daha ucuz olsa belə, eyni təsdiqi olmayan açıq modellərdən istifadə etməkdən çəkinə bilər.
Bu isə paradoksal nəticə yarada bilər: ABŞ şirkətləri açıq model hazırlamaqdan uzaqlaşar. Digər tərəfdən, potensial 30 günlük test tələbi də innovasiyanın tempini yavaşlada bilər.
AI laboratoriyaları hökumətlə daha formal işləyə bilər
Mənbələr bildirir ki, Ağ Evə administrasiyanın digər hissələrindən daha güclü və aydın mexanizm qurmaq üçün təzyiq artır. Çünki mövcud çərçivə hələ də kifayət qədər qeyri-müəyyən görünür.
Bu prosesin nəticəsində aparıcı AI laboratoriyaları test prosesində hökumətin daha formal tərəfdaşına çevrilə bilər. Başqa sözlə, süni intellektin buraxılışdan əvvəl yoxlanması ABŞ-da yeni norma halına gələ bilər.
Nəticə: Ağ Ev AI sektorunu tam sıxmaq istəmir, amma ən güclü modellərin nəzarətsiz şəkildə ictimaiyyətə çıxmasının da artıq çox riskli olduğunu qəbul edir.