Generativ AI artıq saniyələr içində “yeni” film kadrları, posterlər və fantastik səhnələr yaradır. Amma sual daha qorxuludur: bu texnologiya sənəti böyüdür, yoxsa sənətçinin özündən nəsə qoparır?
Tim Burton bu mübahisəyə çox sərt reaksiya verən məşhur yaradıcı adamlardan biridir. Onun fikrincə, AI-nin rejissorların üslubunu kopyalaması sadə imitasiya yox, insan yaradıcılığına toxunan narahatedici məsələdir.
Tim Burton niyə AI üslub kopyalamasından narahatdır?
Edward Scissorhands və The Nightmare Before Christmas kimi filmlərlə özünəməxsus qaranlıq, qəribə və vizual olaraq tanınan üslub yaradan Tim Burton generativ AI-nin bu estetikadan istifadə etməsinə etiraz edib.
Məsələ BuzzFeed-in AI ilə hazırladığı eksperimentdən sonra gündəmə gəlib. Layihədə məşhur Disney filmlərinin fərqli rejissorların üslubunda necə görünə biləcəyi göstərilmişdi və nəticələr arasında Burton estetikasına bənzəyən qorxulu, parlaq və qeyri-adi görüntülər də var idi.
«Bu, səndən nəsə sorur. Ruhundan, psixikandan nəsə alır. Sanki robot insanlığını, ruhunu əlindən alır.»
Burton Independent-ə açıqlamasında bunu bəzi mədəniyyətlərdə kameranın insanın şəklini çəkəndə ruhundan nəsə apardığına dair inamla müqayisə edib. Onun üçün problem sadəcə bənzərlik deyil, şəxsi yaradıcılığın icazəsiz şəkildə “çıxarılıb” alqoritmə çevrilməsidir.
AI həqiqətən yaradıcıdır, yoxsa sadəcə qarışdırıb yenidən təqdim edir?
Bu mübahisə texnologiya dünyasında getdikcə böyüyür. Generativ AI milyonlarla görüntü, video və mətn üzərində öyrədilir, sonra isə istifadəçinin yazdığı təlimata uyğun yeni nəticə yaradır.
Amma sənətçilərin əsas etirazı buradadır: əgər sistem onların illərlə formalaşdırdığı üslubdan öyrənibsə, ortaya çıxan iş nə qədər “orijinal” sayıla bilər? AI həqiqətən yaradıcılıq edir, yoxsa sadəcə mövcud ideyaların orta statistik qarışığını təqdim edir?
Hayao Miyazaki də eyni fikirdədir
Tim Burton bu mövzuda tək deyil. Studio Ghibli-nin əfsanəvi rejissoru Hayao Miyazaki də süni intellektin yaradıcılıqda istifadəsinə qarşı sərt mövqe göstərib.
My Neighbour Totoro kimi filmlərin müəllifi olan Miyazaki AI ilə hazırlanmış vizual işləri gördükdən sonra bunu “həyata qarşı dəhşətli təhqir” adlandırmışdı. Bu sözlər onun Boro the Caterpillar üzərində işləyən illüstratorun AI-dan istifadə etdiyini öyrənməsindən sonra səslənmişdi.
Studiyalar isə AI-dan geri çəkilmir
Rejissorların xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, film sənayesində AI-nin rolu artır. Böyük studiyalar süni intellekti həm istehsal prosesində, həm də ekranda görünən elementlərin hazırlanmasında sınaqdan keçirirlər.
Lionsgate-in Runway AI ilə əməkdaşlığı buna nümunədir. A24 də Google ilə birlikdə AI əsaslı film istehsalı alətləri üzərində işləyir.
Bu isə yaradıcı sənayenin qarşısında çətin seçim qoyur: AI vaxta və büdcəyə qənaət edən alət kimi qəbul olunacaq, yoxsa sənətçilərin imzasını icazəsiz mənimsəyən sistem kimi tənzimlənəcək?
Nəticə: Tim Burton-un sözləri göstərir ki, AI artıq sadəcə texniki yenilik deyil — o, sənətin sahibi kimdir sualını yenidən gündəmə gətirən böyük mədəni mübahisəyə çevrilib.