Saatda 1030 kilometr sürətlə uçan sərnişin təyyarəsinin qanadları havada sadəcə “süzmür” — onlar güclü turbulentliklə daimi mübarizə aparır. Alimlər indi bu mübarizəni mikrosəviyyədə idarə olunan vibrasiyalarla daha ağıllı hala gətirməyə çalışırlar.
Mahmoud I. Hussein-in üzərində işlədiyi yeni yanaşma təyyarə səthinin altında yerləşən süni materiallardan istifadə edərək hava axınını daha sabit saxlamağı hədəfləyir. Məqsəd sadədir: turbulentliyi azaltmaq və təyyarələrin yanacaq sərfiyyatını yaxşılaşdırmaq.
Qanadın altında görünməyən texnologiya
Təyyarə havada hərəkət edərkən qanadların ətrafında “boundary layer” adlanan nazik hava qatı yaranır. Bu qat nə qədər nizamsız davranırsa, müqavimət də bir o qədər artır.
Yeni tədqiqat isə bu prosesi passiv qəbul etmək əvəzinə, səthin altında yaradılan xüsusi mikrovibrasiyalarla hava axınının davranışına təsir etməyi təklif edir. Başqa sözlə, qanad sanki havaya çox incə, hesablanmış “siqnallar” göndərir.
Mikrovibrasiya yanacağa necə qənaət edə bilər?
Aerodinamik müqavimət təyyarənin daha çox enerji xərcləməsinə səbəb olur. Əgər turbulentlik azaldılsa, mühərriklər eyni sürəti qorumaq üçün daha az yanacaq sərf edə bilər.
Saatda 640 mil, yəni təxminən 1030 km/saat sürətlə uçan sərnişin təyyarələrində kiçik aerodinamik təkmilləşdirmələr belə böyük yanacaq qənaətinə çevrilə bilər.
Bu yanaşmanın əsas üstünlüyü onun mikrosəviyyədə işləməsidir. Səthin altında yerləşən sintetik materiallar qanadın xarici formasını kəskin dəyişmədən aerodinamik performansa təsir göstərə bilər.
Gələcəyin təyyarələri daha səssiz və qənaətcil ola bilər
Hussein-in araşdırması hələ inkişaf mərhələsindədir, amma ideya aviasiya sənayesi üçün maraqlı istiqamət açır. Yanacaq sərfiyyatının azalması həm xərcləri, həm də emissiyaları azaltmaq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Əgər bu texnologiya real uçuş şəraitində effektivliyini sübut etsə, gələcək sərnişin təyyarələrinin qanadları sadəcə aerodinamik formada deyil, həm də “aktiv düşünən” səthlərə çevrilə bilər.
Nəticə: Mikrovibrasiya əsaslı aerodinamik texnologiyalar gələcəkdə sərnişin təyyarələrini daha qənaətcil, daha effektiv və ekoloji baxımdan daha sərfəli edə bilər.