Kosmik sənayedə temp yenə yüksəlib: bir tərəfdə New Glenn qəzasının izi hələ silinməyib, digər tərəfdə yeni raketlər start xəttinə yaxınlaşır.
Bu həftənin əsas diqqəti Stoke Space-in Nova raketinə, Isar Aerospace-in böyük maliyyələşməsinə və NASA-nın Artemis III üçün ehtiyat planlarına yönəlib.
New Glenn qəzası NASA-nı ehtiyat planlara baxmağa məcbur edir
Blue Origin-in New Glenn raketinin və LC-36A buraxılış meydançasının itirilməsindən artıq iki həftə keçsə də, hadisə kosmik icmada hələ də ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir.
NASA rəsmi olaraq Artemis III missiyası üçün Blue Origin-in test eniş aparatını New Glenn ilə uçurmağı planlaşdırır. Amma qurum rəsmiləri sakit şəkildə etiraf ediblər ki, lazım gəlsə Vulcan və Falcon Heavy də bu işi görə bilər.
NASA artıq New Glenn-ə tək seçim kimi baxmır: Artemis III üçün Vulcan və Falcon Heavy ehtiyat variantlar kimi masadadır.
Bu, kosmik uçuşlarda bir daha göstərir ki, böyük missiyalar üçün tək raketə güvənmək riskli strategiyadır. Xüsusilə Ay proqramı kimi milyardlarla dollarlıq layihələrdə alternativ planlar kritik əhəmiyyət daşıyır.
Isar Aerospace 270 milyon avro ilə istehsalı böyüdür
Almaniyanın raket startapı Isar Aerospace bu həftə 270 milyon avroluq Series D maliyyələşdirmə raundunu bağladığını açıqlayıb. Şirkətin məqsədi qlobal miqyasda böyümək və seriyalı raket istehsalını sürətləndirməkdir.
Isar-ın Spectrum raketi iki mərhələli sistemdir və aşağı Yer orbitinə 1000 kiloqrama qədər yük daşımaq üçün hazırlanır. Şirkət ilk Spectrum buraxılışını 2025-ci ilin martında etmişdi, amma uçuş startdan bir dəqiqə keçməmiş uğursuzluqla nəticələnmişdi.
Yeni cəhd üçün pəncərə 15-21 iyun tarixlərinə təyin olunub. Bu dəfə Isar Aerospace təkcə raketi deyil, investorların inamını da orbitə çıxarmağa çalışacaq.
Stoke Space-in Nova raketi real uçuşa yaxınlaşır
Stoke Space iyunun əvvəlində Washington ştatının Moses Lake sınaq sahəsində Nova raketinin birinci mərhələsi üzrə “proto-qualification” mərhələsini tamamlayıb. Bu, raketin 2026-cı ilin sonuna planlaşdırılan ilk uçuşu üçün vacib addımdır.
Şirkət üç həftə ərzində birinci mərhələ uçuş konstruksiyası üzərində 46 struktur yoxlama testi aparıb. Bundan əlavə, maye sistemləri, avionika və yerüstü dəstək avadanlıqları da sınaqdan keçirilib.
Növbəti əsas mərhələ mühərriklərin quraşdırılması olacaq. Əgər proqram cədvələ uyğun getsə, Nova orta daşıyıcı raket bazarında ciddi rəqibə çevrilə bilər.
Raket bazarında rəqabət daha da sərtləşir
Bu xəbərlərin hamısı bir tendensiyanı göstərir: kosmik bazar artıq yalnız SpaceX, Blue Origin və ULA kimi nəhənglərin meydanı deyil. Avropadan Isar Aerospace, ABŞ-dan Stoke Space kimi startaplar da orbitə çıxmaq üçün sürəti artırır.
Amma kosmosda uğur təkcə böyük maliyyə və cəsarətli planlarla gəlmir. Hər test, hər uğursuzluq və hər yenidən cəhd şirkətlərin real imkanlarını ortaya qoyur.
Nəticə: Raket yarışında qalib yalnız daha tez start verən yox, uğursuzluqdan sonra daha ağıllı və daha etibarlı geri qayıdan olacaq.
