Çin AI yarışında artıq sadəcə izləyici deyil — bəzən ABŞ nəhənglərini qabaqlayan modellər təqdim edir. OpenAI prezidenti Greg Brockman-ın Kimi K3 üçün “pretty good” deməsi də bu gərgin rəqabətin yeni siqnalıdır.

Bloomberg-ə danışan Brockman bildirib ki, Moonshot AI-nin Kimi K3 modelinin OpenAI sistemlərindən “distillasiya” yolu ilə öyrədilib-öyrədilmədiyini demək hələ tezdir. Amma elə həmin gün Ağ Ev Çin startapına qarşı daha sərt ittihamlarla çıxış edib.

Kimi K3 niyə bu qədər səs-küy yaratdı?

Kimi K3 Moonshot AI tərəfindən 16 iyulda təqdim edilən açıq çəkili süni intellekt modelidir. Modelin əsas diqqətçəkən tərəfi onun həm ölçüsü, həm də performansıdır.

Kimi K3 təxminən 3 trilyon parametrə malikdir və təqdimatından 24 saat sonra Arena-nın frontend coding reytinqində birinci yerə çıxıb.

Bu nəticə onun Anthropic və OpenAI-nin qabaqcıl modellərini bəzi testlərdə geridə qoyduğunu göstərir. Üstəlik, Moonshot K3-ü ABŞ laboratoriyalarının qiymətlərindən xeyli ucuz təklif edir.

Bu isə investorların uzun müddətdir qorxduğu bir sualı yenidən gündəmə gətirir: əgər güclü AI modelləri ucuzlaşırsa, model biznesinin dəyəri nə qədər qalacaq?

Ağ Evdən sərt ittiham: “IP oğurluğu” və Nvidia çipləri

ABŞ tərəfinin narahatlığı təkcə Kimi K3-ün güclü olmasında deyil. Bloomberg-in məlumatına görə, OSTP direktoru Michael Kratsios Moonshot-u Taylanddakı vasitəçilər üzərindən qadağan olunmuş Nvidia çiplərinə çıxış əldə etməkdə ittiham edib.

O, həmçinin Çin startapının Amerika AI modellərinə qarşı genişmiqyaslı distillasiya apardığını iddia edib. Distillasiya burada bir modelin başqa bir güclü modelin cavablarından öyrənməsi kimi başa düşülür.

ABŞ Maliyyə naziri Scott Bessent də bildirib ki, administrasiya Çin açıq mənbəli modellərində oğurlanmış intellektual mülkiyyət izlərini araşdıracaq. Hətta yaxın həftələrdə sanksiyaların gündəmə gələ biləcəyi deyilir.

Anthropic və OpenAI bu şübhələri çoxdan səsləndirir

Bu ittihamlar birdən-birə ortaya çıxmayıb. Fevralda Anthropic Moonshot, DeepSeek və MiniMax-ı Claude modellərindən bilik çıxarmaq üçün saxta hesablar üzərindən milyonlarla sorğu göndərməkdə günahlandırmışdı.

Şirkətin iddiasına görə, təxminən 24 min saxta hesab vasitəsilə 16 milyon civarında mübadilə aparılıb. OpenAI də daha əvvəl Çin laboratoriyalarına qarşı oxşar narahatlıqlarını dilə gətirmişdi.

İndi məsələ sadəcə şirkətlərarası rəqabət kimi deyil, milli təhlükəsizlik mövzusu kimi qiymətləndirilir. Bu da AI yarışının artıq texnologiya bazarından çıxıb geosiyasi səhnəyə keçdiyini göstərir.

Nvidia rəhbəri fərqli düşünür: Çin modelləri “əladır”

Maraqlıdır ki, Nvidia CEO-su Jensen Huang bu panikanı bölüşmür. O, Çin açıq modellərini “excellent” adlandırıb və ABŞ şirkətlərinə bu modellərdən istifadə imkanı verilməli olduğunu deyib.

Brockman isə OpenAI-nin üstünlüyünü infrastrukturda görür. Onun sözlərinə görə, ABŞ milyardlarla dollarlıq hesablama gücünə yatırım etdiyi üçün hələ də böyük avantaja malikdir.

O əlavə edib ki, açıq çəkili modellər əslində tam “pulsuz” deyil. Çünki belə modelləri böyük miqyasda işlətmək üçün yenə də bahalı serverlər və güclü çiplər lazımdır.

ABŞ hələ öndədir, amma fərq daralır

Brockman hesab edir ki, Çin ümumi model inkişafında ABŞ-dan təxminən dörd ay geri qalır. Amma Kimi K3 kimi modellər bu fərqin sürətlə bağlandığını göstərir.

DeepSeek-in qiymət endirimlərindən sonra başlayan ucuz AI dalğası indi Moonshot ilə daha da güclənir. Bu, OpenAI, Anthropic və digər ABŞ laboratoriyalarını həm texniki, həm də biznes baxımından daha çətin rəqabətə məcbur edir.

Nəticə: Kimi K3 sadəcə yeni Çin AI modeli deyil — o, süni intellekt yarışında güc balansının dəyişə biləcəyini göstərən ciddi xəbərdarlıqdır.