Open source AI sürətlə böyüyür, amma bu, Anthropic kimi frontier AI şirkətlərinin gəlirlərini hələ silkələmir. Əksinə, bazarda maraqlı bir mənzərə yaranır: bahalı modellər və açıq mənbəli modellər bir-birini əvəz etməkdən çox, eyni zəncirin fərqli mərhələləri kimi işləyir.
Decagon CEO-su Jesse Zhang bu həftə yayımladığı “Everyone is wrong about open source AI in the enterprise” adlı yazıda AI bazarına fərqli baxış təklif edib. Onun fikrincə, şirkətlər daha yetkin AI layihələrində yüngül modellərə keçsələr də, ən güclü və bahalı modellərə xərclər ciddi şəkildə azalmır.
Şirkətlər niyə əvvəlcə bahalı AI modellərindən başlayır?
Zhang-ın izahına görə, müəssisələr yeni AI istifadələrini test edərkən adətən ən güclü modellərə üstünlük verirlər. Bunun səbəbi sadədir: ilk mərhələdə əsas məqsəd ideyanın işləyib-işləmədiyini sübut etməkdir.
Frontier modellər — yəni Anthropic, OpenAI və Google kimi şirkətlərin ən qabaqcıl AI sistemləri — bu mərhələdə daha etibarlı, çevik və güclü görünür. Şirkətlər risk götürmək istəmədikləri üçün əvvəlcə daha bahalı, amma daha bacarıqlı modellərlə nəticəni yoxlayırlar.
“Daha yetkin AI tətbiqləri yüngül modellərə keçsə də, bahalı state-of-the-art modellərə ümumi xərclər demək olar ki, dəyişməyib.”
Open source AI rəqib deyil, növbəti mərhələ ola bilər
Ən maraqlı fikir də buradadır: Zhang open source modelləri frontier laboratoriyalarının birbaşa düşməni kimi görmür. Onun yanaşmasına görə, açıq mənbəli modellər AI layihəsi artıq özünü doğruldandan sonra oyuna daxil olur.
Yəni şirkət əvvəlcə bahalı modellə problemi həll etməyin mümkün olduğunu sübut edir. Daha sonra həmin işi daha ucuz, daha yüngül və idarəolunan open source modelə keçirə bilir.
Bu, xüsusilə böyük müəssisələr üçün məntiqlidir. Çünki AI tətbiqi böyüdükcə hər sorğuya görə baha model işlətmək uzunmüddətli xərci artırır.
Anthropic üçün təhlükə haradadır?
Hazırda bu dinamika Anthropic kimi şirkətlərə ciddi zərbə vurmur. Çünki bazara daim yeni AI istifadə ssenariləri daxil olur və onların çoxu əvvəlcə ən güclü modellərlə sınaqdan keçirilir.
Başqa sözlə, köhnə layihələr open source modellərə keçsə də, yeni layihələr frontier modellərə tələbi canlı saxlayır. Bu da bahalı AI modellərinə xərclərin niyə hələ azalmadığını izah edir.
Amma “hələ” sözü burada vacibdir. Open source modellər daha da gücləndikcə, onlar təkcə yetkin layihələrdə deyil, ilkin test mərhələsində də daha çox istifadə oluna bilər.
AI bazarında yeni balans formalaşır
Bu yanaşma AI iqtisadiyyatına daha real baxış verir. Söhbət sadəcə “open source qalib gələcək” və ya “frontier modellər bazarı ələ keçirəcək” mübahisəsindən getmir.
Əslində, şirkətlər fərqli mərhələlərdə fərqli modellərdən istifadə edirlər. Ən güclü modellər innovasiyanı sürətləndirir, open source alternativlər isə xərcləri optimallaşdırır.
Nəticə: Open source AI Anthropic kimi şirkətləri hələ sıradan çıxarmır, amma AI bazarında güc balansını tədricən daha ağıllı və daha ucuz modellərin xeyrinə dəyişir.