Yer üzündəki meşə yanğınları bu dəfə kosmos missiyalarına toxundu. İspaniyada alovlar NASA-nın ən kritik dərin kosmos rabitə mərkəzlərindən birinin ərazisindən keçib.

Söhbət Madrid yaxınlığındakı Robledo de Chavela-da yerləşən Deep Space Communications Complex-dən gedir. Bu obyekt Voyager 1, James Webb Space Telescope və Artemis kimi missiyalarla əlaqə saxlamaq üçün NASA-nın istifadə etdiyi əsas mərkəzlərdən biridir.

Alovlar radio teleskopların ətrafına qədər çatıb

İspaniya hökuməti bir neçə yanğının nəzarətdən çıxmasından sonra fövqəladə vəziyyət elan edib. Təxminən 60 min nəfər üçün təxliyə əmri verilib.

Hadisə yerindən çəkilən fotolarda nəhəng radio teleskopların tüstü və alovla əhatə olunduğu görünür. NASA WIRED-ə açıqlamasında bütün əməkdaşların təhlükəsiz şəkildə təxliyə edildiyini bildirib.

Agentlik hələlik avadanlıqlara nə qədər ziyan dəydiyini bilmir. NASA nümayəndəsi qeyd edib ki, ərazi təhlükəsiz elan olunandan sonra obyekt yoxlanılacaq.

NASA bu şəbəkəni “dünyanın ən böyük və ən həssas elmi telekommunikasiya sistemi” adlandırır.

Voyager 1 və James Webb ilə rabitə necə qorunur?

İspaniyadakı mərkəz NASA-nın Deep Space Network sisteminin üç əsas dayağından biridir. Digər iki mərkəz ABŞ-ın Kaliforniya ştatındakı Goldstone və Avstraliyanın Canberra şəhərində yerləşir.

Bu üçlük sayəsində NASA Yer kürəsi fırlandıqca kosmik aparatlarla fasiləsiz əlaqə saxlaya bilir. Yəni bir mərkəz üfüqdən “çıxanda”, digəri rabitəni davam etdirir.

NASA bildirib ki, missiyaların dəstəyi artıq problemsiz şəkildə Goldstone kompleksinə yönləndirilib. Bu da Voyager 1, James Webb Space Telescope və digər aparatlarla rabitənin kəsilməməsinə imkan verib.

Niyə bu obyekt NASA üçün bu qədər vacibdir?

Deep Space Network sadəcə antenalar toplusu deyil. Bu sistem kosmos aparatlarına komanda göndərir, onlardan elmi məlumatları qəbul edir və radio astronomiya müşahidələrinə dəstək verir.

Voyager 1 kimi Günəş sisteminin ən uzaqlarına çatan insan istehsalı obyektlə əlaqə də bu şəbəkə üzərindən saxlanılır. James Webb-dən gələn qiymətli kosmik məlumatlar da eyni infrastrukturun köməyi ilə Yerə ötürülür.

Ona görə də İspaniyadakı yanğının real zərəri yalnız bir obyektin taleyi ilə bağlı deyil. Bu, bəşəriyyətin kosmosu müşahidə etmək və uzaq missiyaları idarə etmək qabiliyyətinə birbaşa təsir edə bilər.

Avropadakı yanğınlar texnologiya infrastrukturunu da hədəfə alır

İspaniya bu böhranla tək deyil. Fransada da güclü yanğınlar davam edir, bəzi bölgələrdə səma narıncı rəngə boyanıb və kül sahillərə qədər çatıb.

İki ölkə üzrə ümumilikdə təxminən 200 min insanın təxliyə edildiyi bildirilir. Rekord istilər və uzunmüddətli istilik dalğaları Avropada kritik infrastruktur üçün yeni risklər yaradır.

Kosmik rabitə mərkəzləri, data mərkəzləri və enerji şəbəkələri artıq yalnız texniki nasazlıqlardan deyil, iqlimlə bağlı ekstremal hadisələrdən də qorunmalıdır.

Nəticə: NASA rabitəni hələlik qorusa da, İspaniyadakı yanğın bir daha göstərdi ki, kosmos texnologiyalarının təhlükəsizliyi Yer üzündəki iqlim risklərindən başlayır.