Ay səfəri üçün skafandr yetmir — astronavtların iç geyimi də kosmik səviyyədə olmalıdır. NASA-nın Artemis IV missiyasında ekipaj Prada ilə hazırlanan ağıllı soyutma qatından istifadə edəcək.
Bu geyim sadəcə “brend” detalı deyil, astronavtların Ay səthində təhlükəsiz və rahat işləməsi üçün kritik sistemdir.
Prada bu dəfə podiuma yox, Aya çıxır
Axiom Space və Prada daha əvvəl NASA üçün hazırlanan Axiom Extravehicular Mobility Unit, yəni AxEMU skafandrı ilə gündəmə gəlmişdi. İndi isə şirkətlər həmin skafandrın altında geyiniləcək Liquid Cooling and Ventilation Garment — LCVG qatını nümayiş etdiriblər.
LCVG astronavtların bədəninə yaxın geyinilən əsas qatdır və skafandrın içində temperaturu nəzarətdə saxlamağa kömək edir. Sadə desək, bu, Ayda işləyən astronavt üçün “ağıllı termal alt geyim” rolunu oynayır.
LCVG Artemis IV missiyası çərçivəsində insanların 2028-ci ildə yenidən Ay səthinə qayıtması zamanı istifadə olunacaq.
Soyuq su boruları astronavtı necə xilas edir?
Geyimin daxilinə yerləşdirilən nazik borularla soyuq su dövr edir. Bu sistem astronavtın bədənindən istiliyi uzaqlaşdıraraq skafandrın içində həddindən artıq isinmənin qarşısını alır.
Ən maraqlı məqam isə ehtiyat sistemin olmasıdır. Köhnə soyutma geyimlərindən fərqli olaraq, əsas sistemdə problem yaransa, LCVG astronavtı tam müdafiəsiz qoymur.
Bu geyim həm də nəfəs sisteminin bir hissəsidir
LCVG yalnız soyutma üçün nəzərdə tutulmayıb. O, AxEMU dəbilqəsinə təmiz oksigen ötürən ventilyasiya sistemini də özündə birləşdirir.
Astronavtın nəfəsvermə zamanı çıxardığı CO2 isə xüsusi təmizləyici sistemə yönləndirilir. Daha sonra hava yenidən dövriyyəyə qaytarılır və skafandrın içində yaşamaq üçün uyğun mühit saxlanılır.
NASA-nın moda ilə texnologiyanı birləşdirməsi ilk dəfə deyil
NASA-nın yüksək texnologiyalı materialları dizayn dünyası ilə birləşdirməsi yeni ideya deyil. Agentlik daha əvvəl MIT professoru Dava Newman və memar Guillermo Trotti-nin iştirakı ilə hazırlanmış BioSuit konseptinə də dəstək vermişdi.
Bu dəfə isə Prada-nın dizayn təcrübəsi Axiom Space-in kosmik mühəndisliyi ilə birləşir. Nəticədə ortaya həm funksional, həm də gələcəyin Ay missiyalarına uyğun bir geyim sistemi çıxır.
Nəticə: Prada imzalı LCVG göstərir ki, gələcəyin kosmik geyimləri yalnız qoruyucu deyil, həm də ağıllı, ehtiyatlı və insan bədəninə daha yaxın texnologiyalarla qurulacaq.