2026-cı il iyunun 4-də Bakı Marriott Hoteldə keçirilən IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu Azərbaycanda rəqəmsal infrastrukturun mühafizəsi tarixinə yeni bir səhifə açdı. Forumda ölkənin kibertəhlükəsizlik arxitekturasını kökündən dəyişdirəcək mühüm elan edildi: Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi yaradılır.

Bu addım Azərbaycanda dövlət səviyyəsində kibertəhlükəsizliyə ayrılan diqqətin nə qədər artdığını açıq şəkildə nümayiş etdirir. Bəs yeni agentlik nə deməkdir, köhnə strukturdan nə ilə fərqlənir, regionda Azərbaycanın mövqeyi necə dəyişir və biznes dünyası üçün nə fərqlənir?

IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu: Zəmin nədir?

IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu Azərbaycanda hər il keçirilən, dövlət, özəl sektor və beynəlxalq ekspertləri bir araya gətirən strateji bir platforma çevrilib. Bu ilin forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı: əvvəlki üç forumun rekommendası olan struktur islahatı nəhayət bu ilin forumunda elan edildi.

Forumda Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin rəhbərliyi, Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin nümayəndələri, informasiya texnologiyaları şirkətlərinin icraçıları, beynəlxalq kibertəhlükəsizlik ekspertləri iştirak etdi. Gündəlikdə iki əsas mövzu ön plana çıxdı: mövcud kibertəhlükəsizlik arxitekturasının qiymətləndirilməsi və gələcək institusional çərçivənin müəyyənləşdirilməsi.

Elektron Təhlükəsizlik Xidmətindən Milli Agentliyə: Nə Dəyişir?

İndiyə qədər Azərbaycanda kibertəhlükəsizlik sahəsindəki dövlət funksiyalarını əsasən Elektron Təhlükəsizlik Xidməti (ETX) yerinə yetirirdi. ETX 2013-cü ildə yaradılmış, onillik fəaliyyəti ərzində informasiya sistemlərinin qorunması, kiberinsidentlərə müdaxilə və dövlət qurumlarının şəbəkə təhlükəsizliyi sahəsində ardıcıl işlər görmüşdü. Lakin strukturun mandatı mahiyyət etibarilə reaktif idi: mövcud insidentlərə cavab verirdi, lakin proaktiv siyasət formalaşdırmaq, özəl sektoru tənzimləmək və beynəlxalq partnorluqları idarə etmək üçün tam institutsional çərçivəyə malik deyildi.

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi bu problemlərə sistematik cavab olaraq meydana gəlir:

  • Daha geniş mandatla: Yalnız dövlət sistemi deyil, kritik infrastruktur operatorları, özəl sektor və vətəndaşların rəqəmsal təhlükəsizliyini əhatə edir
  • Daha güclü koordinasiya səlahiyyətiylə: Bütün kibertəhlükəsizlik subyektlərinin tək çatı altında idarə olunması nəzərdə tutulur
  • Müstəqil agentlik statusuyla: Birbaşa hesabatlılıq zənciri ilə əməliyyat çevikliyi artırılır
  • Beynəlxalq standartlara uyğunluqla: NATO CCDCOE, ENISA kimi qurumlarla əməkdaşlıq üçün tam səlahiyyətli tərəf kimi çıxış edə bilər

IV Forumda Rəqəmsal İnkişaf Nazirinin Müavini Nə Dedi?

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyinin müavini Saməddin Əsədov forumda agentliyin prioritet istiqamətlərini açıqladı.

1. Vahid Kibertəhlükəsizlik Platforması — 2026-cı ilin dekabrına qədər

Rəqəmsal Nazirlik, Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti (DTX) və digər müvafiq qurumların kibertəhlükəsizlik sistemlərini birləşdirəcək vahid platforma yaradılacaq. Bu platforma real vaxt rejimində təhdidlərin izlənməsini, insidentlərə sürətli müdaxiləni və paylaşılmış kəşfiyyat məlumatlarını təmin edəcək. Texniki baxımdan bu, hökumət şəbəkələri, kritik infrastruktur sensorları və özəl sektor bildirimlərini birləşdirən çoxtərəfli bir SIEM sisteminə bənzəyəcək.

2. İnsidentlərə Müdaxilə Potensialının Gücləndirilməsi

Agentlik ölkə miqyasında vahid CERT strukturunu koordinasiya edəcək. Mövcud dağınıq müdaxilə mexanizmləri vahid komandir nöqtəsi altında birləşdiriləcək.

3. Özəl Sektoru Əhatə Edən Tənzimləmə Çərçivəsi

Bank, enerji, telekommunikasiya sektorları üçün məcburi standartlar müəyyənləşdiriləcək. Bu addım AB-nin NIS2 Direktivi ilə uyğunlaşma yolundakı mühüm bir mərhələdir.

4. Kadr Hazırlığı

Universitetlərlə birgə kibertəhlükəsizlik ixtisaslarının inkişafı, peşəkar sertifikasiya proqramları və beynəlxalq təlim mübadiləsi nəzərdə tutulur.

Azərbaycan NCSI Sıralamasında 52-ci Yerdən 31-ci Yerə Yüksəldi

Forumda açıqlanan ən diqqət çəkən rəqəm: Azərbaycan Milli Kibertəhlükəsizlik İndeksi (NCSI) üzrə 52-ci yerdən 31-ci yerə yüksəlmiş, 21 pillə irəliləmişdir.

NCSI Estoniya e-Governance Academy tərəfindən hazırlanmış, 193 ölkəni əhatə edən qlobal reytinqdir. Qiymətləndirmə meyarları: kibertəhlükəsizlik siyasəti, qanunvericilik çərçivəsi, texniki potensial, insidentlərə müdaxilə hazırlığı, kibercürmə ilə mübarizə mexanizmləri.

Biznes və Vətəndaşlar Üçün Nə Dəyişir?

Şirkətlər üçün: Kritik infrastruktur sektorlarında — banklar, telekommunikasiya, enerji şirkətləri — yeni uyğunluq öhdəlikləri gözlənilir. Kiberhücumlar agentliyə 72 saat ərzində bildirilməli olacaq. Kiçik müəssisələr tövsiyə sənədlərindən pulsuz istifadə edə biləcək.

Vətəndaşlar üçün: ASAN Xidmət, elektron hökumət portallarının mühafizəsi güclənəcək. Fişinq, sosial mühəndislik, şifrə təhlükəsizliyi mövzusunda milli maarifləndirmə kampaniyaları planlaşdırılır. Kibercürm qurbanları üçün vahid müraciət nöqtəsi formalaşacaq.

Azərbaycanda Kibertəhlükəsizlik Mənzərəsi: Hansı Risklər Aktualdir?

Milli agentliyin yaradılması mövcud təhdid mənzərəsinə cavabdır. Azərbaycanda son illərdə bank istifadəçilərini hədəf alan fişinq kampaniyaları, şirkətlərə yönəlmiş ransomware hücumları və dövlət infrastrukturuna yönəlmiş hücumlar artıb. Estoniya, İsrail, Sinqapur kimi ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, vahid koordinasiya orqanı olan ölkələr insidentlərə ortalama 40% daha sürətli müdaxilə edir.

Regional Kontekst

2025–2026-cı illərdə Cənubi Qafqaz regionunda kibertəhlükəsizlik mövzusu kəskin aktuallıq qazandı. COP29-dan sonra Azərbaycanın beynəlxalq arenada artan görünürlüyü onu hədəf kimi daha cəlbedici edir. Milli agentliyin yaradılması həm daxili ehtiyacı ödəyir, həm NATO CCDCOE kimi beynəlxalq qurumlarla institusional tərəfdaşlığı gücləndirir.

Tez-tez verilən suallar

Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi nə vaxt fəaliyyətə başlayacaq?
Agentliyin rəsmi yaradılması elan edilib. Vahid kibertəhlükəsizlik platformasının 2026-cı ilin dekabr ayına qədər hazır olması planlaşdırılır.

Elektron Təhlükəsizlik Xidməti ləğv edilirmi?
ETX ləğv edilmir — Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyinə transformasiya edilir. Funksiyalar daha geniş mandatla yeni çərçivədə davam edəcək.

Kiçik müəssisələr agentliyin tələblərindən təsirlənəcəkmi?
Birinci mərhələdə öhdəliklər kritik infrastruktur operatorlarını əhatə edəcək. Kiçik müəssisələrə məcburi audit deyil, könüllü çərçivə tövsiyə ediləcək.

NCSI indeksi nədir?
NCSI Estoniya tərəfindən hazırlanan, 193 ölkəni kibertəhlükəsizlik potensialinə görə sıralayan bir indeksdir. Azərbaycanın 52-dən 31-ci yerə yüksəlməsi qanunvericilik, texniki kapasite və müdaxilə hazırlığındakı irəliləyişi təsdiqləyir.

IV Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu, Bakı, iyun 2026. Əlaqədar: 5G Təhlükəsizliyindəki İnnovativ Yanaşma, AI ilə Pentest: Intruder Yeniliyi

Daha çox oxu: kibertəhlükəsizlik xəbərləri