Köhnə smartfonlar çekmecədə toz yığmaq əvəzinə server kimi işləyə bilərmi? Google Research və UC San Diego 2.000 atılmış Google Pixel telefonu ilə bunu real sınaqda göstərib.
Layihə həm elektron tullantı probleminə praktik cavab axtarır, həm də universitetlər üçün daha ucuz hesablama gücü yaratmağın yolunu göstərir.
Telefon yox, kiçik server ordusu
Tədqiqatçılar Pixel telefonlarını olduğu kimi istifadə etməyiblər. Cihazların ekranı, kamera modulları və batareyaları çıxarılıb, əsas iş isə ana platalara həvalə olunub.
Bu ana platalar 25-50 cihazdan ibarət müstəqil klasterlərə yığılıb. Android əməliyyat sistemi silinərək Linux ilə əvəzlənib, çünki server mühitində telefon üçün nəzərdə tutulan bəzi qoruma mexanizmləri faydadan çox maneə yarada bilər.
Pixel klasterləri server rəfləri ilə yarışdı
Google-un məlumatına görə, bu qəribə görünən sistem testlərdə gözləniləndən yaxşı nəticə göstərib. Pixel əsaslı platforma bir çox halda Asus RS720A kimi peşəkar server rəfləri ilə eyni səviyyədə, bəzi hallarda isə daha yaxşı performans verib.
UC San Diego bildirir ki, cəmi 20 Pixel telefonu 75-dən çox tələbəsi olan bir dərsi dəstəkləməyə kifayət edib, 2.000 Pixel isə eyni anda 100 dərsi işlədə bilər.
Bu, universitet üçün ən çox xərc baxımından maraqlıdır. Pixel telefonlarının alınması və qurulması oxşar server gücünün ənənəvi formada yaradılmasından xeyli ucuz başa gəlib.
Universitetlər üçün ucuz bulud, data mərkəzləri üçün yox
UC San Diego bu sistemi 2026-cı ilin payız semestrində işə salmağı planlaşdırır. Məqsəd köhnə istehlakçı elektronikalarının daha ağır server yükü altında nə qədər davamlı olduğunu öyrənməkdir.
Google hesab edir ki, tədris, qiymətləndirmə və bəzi tədqiqat işləri üçün tələb olunan bir çox tətbiq tək bir smartfonun gücü daxilindədir. Bu yanaşma uğurlu alınsa, dünyanın müxtəlif universitetləri köhnə smartfonları kiçik bulud platformalarına çevirərək xərcləri azalda bilər.
Amma bunu böyük data mərkəzlərinin əvəzi kimi görmək düzgün olmaz. AI və korporativ sistemlər üçün qurulan nəhəng infrastruktur daha yüksək sürət, sabitlik və soyutma tələb edir, bu isə ayrıca enerji və ekoloji problemlər yaradır.
Nəticə: Köhnə Pixel telefonları qlobal server bazarını dəyişməsə də, universitetlər üçün ucuz, ağıllı və daha ekoloji hesablama modeli yarada bilər.