Telefonunuz sadəcə zəng etmək, şəkil çəkmək və mesajlaşmaq üçün deyil. John McAfee-yə görə, cibimizdə gəzdirdiyimiz bu cihaz artıq dünyanın ən güclü izləmə alətlərindən biridir.
Antivirus dünyasının ən tanınmış adlarından olan McAfee Associates-in qurucusu John McAfee həyatı boyu texnologiyanın insan azadlıqlarına təsiri barədə sərt danışırdı. 1994-cü ildə şirkətdən ayrıldıqdan sonra o, daha çox məxfilik, izləmə və böyük texnologiya şirkətlərinin gücü barədə xəbərdarlıqları ilə gündəmə gəlirdi.
DEF CON səhnəsində deyilən unudulmayan söz
2014-cü ildə Las Vegas-da keçirilən DEF CON 22 tədbirində McAfee gözlənilməz çıxış edərək smartfon tətbiqlərinin yaratdığı təhlükələrdən danışdı. Onun əsas mövzusu sadə idi: istifadəçilər rahatlıq qarşılığında şəxsi məlumatlarını getdikcə daha asan təhvil verirlər.
Mobil telefonlarımız planetin ən böyük casusuna çevrilib.
Bu fikir təsadüfi vaxtda səslənməmişdi. Edward Snowden-in açıqlamalarından sonra dövlət nəzarəti, sosial şəbəkələrin məlumat toplaması və cihaz istehsalçılarının istifadəçi davranışından pul qazanması bütün dünyada qızğın müzakirə olunurdu.
Problem təkcə dövlətlər deyil, tətbiqlər də bizi izləyir
McAfee-nin narahatlığı yalnız hökumətlərin izləmə imkanları ilə bağlı deyildi. O, smartfon tətbiqlərinin kamera, mikrofon, yer məlumatı, kontaktlar və gündəlik davranışlarımız haqqında nəhəng həcmdə məlumat toplamasını təhlükəli sayırdı.
Bu gün həmin xəbərdarlıq daha aktual səslənir. Çünki sosial şəbəkələr, reklam şəbəkələri və mobil ekosistemlər istifadəçi məlumatını biznes modelinin əsas yanacağına çevirib.
GDPR var, amma “razıyam” düyməsi hər şeyi dəyişir
Son illərdə GDPR və CCPA kimi qanunlar istifadəçi məxfiliyini qorumaq üçün ciddi addımlar atdı. Amma gündəlik internet təcrübəsində çox insan uzun şərtləri oxumadan cookie pəncərələrində “razıyam” düyməsinə basır.
Nəticədə məxfilik kağız üzərində qorunsa da, real həyatda istifadəçilər məlumatlarını çox vaxt fərqinə varmadan paylaşırlar. McAfee-nin illər əvvəl dediyi fikir də məhz bu nöqtədə daha sərt səslənir.
Süni intellekt və smart eynəklər yeni izləmə dövrü açır
Məxfilik müzakirəsi artıq təkcə smartfonlarla məhdudlaşmır. Süni intellekt sistemləri internetdən toplanmış nəhəng məlumatlarla öyrədilir, smart eynəklər isə ətrafımızı daimi qeyd edə bilən yeni cihaz kateqoriyası yaradır.
McAfee 2018-ci ildə hardware səviyyəsində təhlükəsizlik funksiyaları olan Android əsaslı Privacy Phone təqdim etmişdi. O, 2021-ci ildə vəfat etsə də, onun smartfonlar və məxfilik barədə xəbərdarlıqları bu gün daha real görünür.
Nəticə: Smartfonlar həyatımızı asanlaşdırır, amma onları kor-koranə istifadə etdikcə şəxsi məkanımızı da səssizcə təhvil veririk.