Robotlar artıq laboratoriyadan çıxıb real iş yerlərinə yaxınlaşır, amma əsas sual dəyişmir: insan onlarla necə etibarlı komanda qura bilər?
Monash University və Avstraliyanın milli elm agentliyi CSIRO-nun yeni məqaləsinə görə, cavab təkcə daha ağıllı robotlarda deyil, daha aydın ünsiyyətdədir.
Robotla işləmək üçün “eyni səhifədə” olmaq lazımdır
Tədqiqatda bildirilir ki, effektiv insan-robot komandalarının əsasında “uyğunlaşma” dayanır. Yəni insan və robot bir-birinin nəyi bacardığını, harada zəif olduğunu və konkret tapşırıqda kimin nə vaxt hərəkət etməli olduğunu anlamalıdır.
Effektiv insan-robot komandaları üçün əsas şərt ortaq və daim yenilənən anlayışdır: bacarıqlar, məhdudiyyətlər, tapşırıq, vəziyyət, rollar və zamanlama aydın olmalıdır.
Problem robotun gücü yox, anlaşılmazlıq ola bilər
Real dünyada tapşırıqlar nadir hallarda ideal şəraitdə baş verir. Məsələn, zavodda, xəstəxanada, anbarlarda və ya xilasetmə əməliyyatlarında vəziyyət sürətlə dəyişə bilər.
Belə anlarda robotun insanın niyyətini, insanın isə robotun imkanlarını düzgün başa düşməsi kritik rol oynayır. Əks halda, ən inkişaf etmiş sistem belə komandaya kömək etmək əvəzinə prosesi ləngidə bilər.
Gələcəyin komandaları necə görünəcək?
Məqalənin əsas mesajı budur: insan-robot əməkdaşlığı yalnız avtomatlaşdırma ilə ölçülməməlidir. Burada etibar, şəffaflıq və vaxtında məlumat paylaşımı da texnologiyanın özü qədər vacibdir.
Bu yanaşma gələcək robot sistemlərinin dizaynına da təsir edə bilər. Robotlar təkcə tapşırıq yerinə yetirməməli, həm də nə etdiyini, nəyi edə bilmədiyini və nə vaxt dəstəyə ehtiyac duyduğunu daha aydın göstərməlidir.
Niyə bu mövzu indi vacibdir?
Süni intellekt və robototexnika sürətlə inkişaf etdikcə, insanlar robotlarla daha çox eyni mühitdə işləyəcək. Bu isə təhlükəsizlik, məhsuldarlıq və etibar məsələlərini ön plana çıxarır.
Monash University və CSIRO-nun vurğuladığı kimi, uğurlu əməkdaşlıq üçün robotun “ağıllı” olması kifayət deyil. Komandanın hər üzvü qarşı tərəfin rolunu və limitlərini real vaxtda başa düşməlidir.
Nəticə: İnsan-robot komandalarının gələcəyi daha çox sensor və alqoritmdən yox, insanla maşın arasında qurulan aydın, davamlı və etibarlı ünsiyyətdən asılı olacaq.