AI artıq təkcə mətn yazmır — səsinizi, üzünüzü, hərəkətlərinizi və hətta “sizə xas” detalları da öyrənə bilir. Cate Blanchett isə bu dəfə ekranda yox, real həyatda insanların rəqəmsal kimliyini qorumaq üçün səhnəyə çıxır.
Oskar mükafatlı aktrisanın RSL Media adlı qeyri-kommersiya təşkilatı Human Consent Registry adlı yeni alət təqdim edib. Məqsəd sadədir: insanlar AI sistemlərinin onların adını, görüntüsünü, səsini və bənzərliyini necə istifadə edə biləcəyinə özləri qərar versin.
AI sizin üzünüzü istifadə etməzdən əvvəl icazə soruşmalıdır?
Human Consent Registry hazırda ABŞ və Avropa İttifaqındakı istifadəçilərə yönəlib. Platformada hesab yaradan şəxs öz adı, peşəsi, veb-saytı və sosial media hesabları kimi identifikasiya məlumatlarını daxil edir.
Daha sonra istifadəçi AI üçün razılıq səviyyəsini seçir. Sistem bunu svetofor məntiqi ilə qurub: qırmızı — qadağandır, sarı — şərtlərlə icazəlidir, yaşıl — icazəlidir.
RSL Media-nın əsas mesajı belədir: “Kimliyiniz sizin intellektual mülkiyyətinizdir və hər kəs AI sistemlərinin ondan necə istifadə edə biləcəyini açıq şəkildə müəyyən etməlidir.”
Human Consent ID necə işləyir?
Qeydiyyat tamamlandıqdan sonra istifadəçiyə Human Consent ID verilir. Nəzəri olaraq AI sistemləri bu ID-ni yoxlayaraq həmin şəxsin bənzərliyini təlim datasına daxil edib-etməməli olduğunu anlaya bilər.
RSL Media bildirir ki, ilk mərhələdə sistem ad, görüntü, bənzərlik, səs, hərəkət və digər fərdi xüsusiyyətləri əhatə edir. Gələcəkdə isə “Work”, “Characters” və “Marks” üçün də oxşar sadə reyestrlər hazırlanacaq.
Böyük ideya var, amma böyük sual da qalır
Bu təşəbbüs AI dövründə çox vacib bir boşluğu hədəfləyir: insanların öz rəqəmsal surətləri üzərində nəzarəti. Xüsusilə aktyorlar, müəlliflər, kontent yaradıcıları və ictimai şəxslər üçün bu mövzu getdikcə daha həssas olur.
Amma burada ciddi bir problem var: hazırda AI şirkətlərini bu reyestrə əməl etməyə məcbur edən real icra mexanizmi görünmür. Yəni qeydiyyatdan keçmək hələ avtomatik hüquqi qoruma demək deyil.
Üstəlik, istifadəçi bu platformaya kifayət qədər şəxsi məlumat ötürür. Ona görə də hər kəs qeydiyyatdan əvvəl məlumat təhlükəsizliyi və məxfilik risklərini diqqətlə qiymətləndirməlidir.
RSL standartı bu işi daha ciddi edə bilər
Human Consent Registry, Really Simple Licensing — RSL standartı üzərində qurulur. Bu açıq protokol kontentin AI tərəfindən istifadəsi üçün hüquq və lisenziya şərtlərini daha aydın göstərmək məqsədi daşıyır.
RSL artıq rəqəmsal nəşriyyatlar arasında maraq doğurub. İndi RSL Media həmin yanaşmanı məzmundan insan bənzərliyinə — yəni üzə, səsə və şəxsi identitetə doğru genişləndirmək istəyir.
Nəticə: Human Consent Registry AI şirkətlərini dərhal dayandırmaya bilər, amma insanların öz rəqəmsal kimliyi üzərində söz sahibi olması üçün vacib və vaxtında atılmış addımdır.